Hikâyemiz
Peyk'ten Peykhane'ye
Her çağın bir habercisi vardı. Bizim adımız, yüzyıllar önce İstanbul'da koşan habercilerin adından geliyor.
Peyk
“Peyk” Farsçadan gelir; haberci, ulak demektir ve kökü “ayak” sözcüğüne uzanır. Osmanlı sarayında peykler, padişahın emrini ve mektubunu koşarak yerine ulaştıran yaya habercilerdi. Başlarında sorguçlu madenî bir başlık, kuşaklarında ve dizlerinde çıngırak, omuzlarından çapraz asılı bir deri çanta taşırlardı. Alaylarda padişahın önünde yürürlerdi; hac kafilesinin dönüşünü ve nereye vardığını onlar müjdelerdi.
Peykhâne
Peyklerin koğuşları Sultanahmet civarındaydı ve Peykhâne diye anılırdı: habercilerin evi. O semtte bugün de Peykhane adını taşıyan bir sokak var.
Kâğıt ve tel
Peyk bölüğü 'da kaldırıldı ama haberin yolculuğu durmadı, yalnız taşıyıcısı değişti. 'de Osmanlı Devleti'nin ilk resmî gazetesi Takvîm-i Vekāyi yayımlandı, 'ta posta teşkilatı kuruldu. Peyklerin Edirne'ye iki günde koşarak götürdüğü haber, 'te İstanbul ile Edirne arasında açılan telgraf hattıyla oraya dakikalar içinde varır oldu. Ayak yerini kâğıda, kâğıt tele bıraktı.
Yörünge
Kelime de yol aldı. 'de basılan bir sözlükte peyk artık bir gezegenin çevresinde dönen gök cismiydi. 'de ilk yapay uydu fırlatıldığında gazeteler ona “peyk” dedi. O uydunun kendi dilindeki adı “yol arkadaşı” demekti. Ayaktan doğan kelime yörüngeye çıkmıştı.
Bugün
Bugün haber ne ayakla ne telle gelir; her yönden, aynı anda ve çoğu zaman gürültüyle gelir. Bilgi çoğaldı, dikkat azaldı. Peykhane bu çağın peykidir ve işi yüzyıllar öncekiyle aynıdır: haberi toplamak, ayıklamak ve eve getirmek.
Bu yolda bizim de bir yol arkadaşımız var: yapay zekâ. Okur, karşılaştırır, derler; yorulmaz, gecenin bir yarısında da aynı dikkatle çalışır. Yolu ise insan çizer. Neyin haber sayılacağının ölçüsünü, hangi sınırın aşılmayacağını ve okura verilen sözü insanlar belirler. Makinenin derlediği her haber kaynağına karşı ayrıca denetlenir ve editörün verdiği kararı hiçbir makine ezemez. Kendi yazdığımız haberler baştan sona insanındır. Hız makineden, sorumluluk insandan.
Her haberin künyesinde metnin nereden geldiğini ve nasıl değiştiğini gösteririz, çünkü bir haberin değeri nereden geldiğinin bilinmesiyle başlar.
Peyk haberi toplar, ayıklar ve eve getirir. O evin adı, yüzyıllar önce olduğu gibi bugün de Peykhane'dir.