Mehmet Uçum: Erdoğan için seçim erkene alınmalı

1. kaynak belgesi

1Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, Terörsüz Türkiye sürecine ilişkin, "Silahların bırakıldığı, tasfiye sürecinin gerçekleştiği ve fesih sürecinin tamamlandığı teyit edilecektir. Bu teyit de Milli Güvenlik Kurulu kararı ile ilan edilecektir. Şu anda tespit aşaması devam ediyor" dedi.

2Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Uçum, Türkiye Basın Federasyonu’nun düzenlediği Anadolu Sohbetleri programında gündeme dair açıklamalarda bulundu. Terörsüz Türkiye süreci kapsamında hazırlanan Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun’un Resmi Gazete’de yürürlüğe girmesiyle birlikte yeni bir sürecin başladığını aktaran Uçum, "Bu aşamalardan ilki silahların bırakılması ve tasfiye sürecinin tamamlanmasıdır. Buna ilişkin tespitler ilk aşamadır. Yasadan önce de fiilen başlamış olan bu aşama, yasayla birlikte devam eden bir aşamadır. Bu aşamadan sonra yasanın gerektirdiği diğer aşama olan teyit ve ilan aşamasına geçilecektir. Silahların bırakıldığı, tasfiye sürecinin gerçekleştiği ve fesih sürecinin tamamlandığı teyit edilecektir. Bu teyit de Milli Güvenlik Kurulu kararı ile ilan edilecektir. Şu anda tespit aşaması devam ediyor. Teyit ve ilan aşamasının mümkünse ekim ayında, değilse kasım ayında, en geç bu yıl bitmeden gerçekleşmesi beklenmektedir" ifadelerini kullandı.

3Süreç kapsamında teyit ve ilan aşamasına erken geçilmesinin yasanın fonksiyonu yerine getirmesi açısından pozitif bir hava oluşturacağına dikkati çeken Uçum, bu sebeple tespit sürecinin takip edilmesi ve değerlendirmelerin yapılmasının son derece önemli olduğunu vurguladı.

4"Yasanın kapsamında olanlar 6 ay içerisinde başvuru yapacaktır"

5Milli Güvenlik Kurulu’nun ilanın ardından 6 aylık başvuru sürecinin başlayacağını dile getiren Uçum, "Bu 6 ay içerisinde yasanın kapsamında olanlar ilgili yerlere başvuru yapacaktır. Ya bu kişiler bulundukları yerlerdeki cumhuriyet savcılıklarına ya da Takip ve Değerlendirme Kurulu’nun göstereceği diğer mercilere başvuru yapacaktır. Belki yurtdışı başvuruları için bizim yurtdışı misyonları da başvuru merci olarak gösterilebilir" dedi.

6"Çerçeve yasa otomatik bir erteleme mekanizmasını devreye sokan bir yasa değildir"

7Başvuruların yapılmasının ardından her kişinin başvurusunun kendi dosyası üzerinden ele alınacağını aktaran Uçum, "Bu yasa otomatik bir erteleme mekanizmasını devreye sokan bir yasa değildir. MGK kararı ilan edildikten sonra erteleme uygulaması devreye girmeyecektir. Erteleme uygulamasının devreye girmesi için birinci unsur başvurunun yapılmasıdır. İkinci unsur, ilgili merciler bu başvuruları ele alacaktır. Başvurular birkaç açıdan incelenecektir. Yetkili merciler, başvuru sahibinin ilişkili olduğu örgüt açısından kapsama girip girmediğine bakacaktır. Bu kişinin o örgütle ilişkisi bakımından kapsama girip girmediğine bakacaktır. Bu kişi ile ilgili isnat edilen suçlar, yasanın kapsamına girip girmediği açısından değerlendirilecektir. Bu kişinin yasanın belirlediği istisnalar kapsamında olup olmadığına bakılacaktır" ifadelerine yer verdi.

8Çerçeve yasa kapsamında infaz erteleme talebinin reddedilen başvuru sahibinin karara karşı itiraz hakkına da sahip olacağını dile getiren Uçum, kabul edilen ertelemelere karşı da diğer ilgililerin itiraz edebileceğini, bu sayede aşamalı yargısal denetimin ön görüldüğünü söyledi. Uçum, toplam 15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olan hükümlülerin cezalarının infazının 5 yıl, toplam 15 yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkum olan hükümlülerin cezalarının infazının 10 yıl ertelenmesinin ardından infaz süreci içerisinde erteleme kararının yeniden değerlendirilebileceğini kaydetti.

9"Muhtemelen Öcalan’a bir alt komisyonda görev verilecektir"

10Terörsüz Türkiye süreci kapsamında terör örgütü PKK’nın elebaşı Abdullah Öcalan’a bir statü verilip verilmeyeceği tartışmalarına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Uçum, "Yürütme bünyesinde oluşturulan Takip ve Değerlendirme Kurulu, dört tane alt komisyon oluşturuyor. Bu alt komisyonlardan birisi de bu silahsızlanma ve fesih sürecinin sıkı bir biçimde takibiyle ilgili bir komisyon. Muhtemelen Öcalan’a bu komisyonda bir görev verilecektir. Buradaki statüden kasıt, bekleneni daha iyi yapabilmesi için ona sağlanan bir imkandır. Bu farklı şekillerde değerlendirilmesi gereken bir durum değildir. İmralı’da cezaevine bağlı ek bir ünite olarak inşa edilmiş olan yapıda bu süreçteki rolünü daha rahat yerine getirebilmesi için oluşturulmuş bir imkandır. Bunlardan aslında fiilen serbest bırakıldı şeklinde bir sonuç çıkarılamaz" diye konuştu.

11"Örgütü kim kuruyorsa, silahı kim kullandırtmışsa feshedecek olan da odur"

12Öcalan ile yürütülen sürecin bir diyalog süreci olduğunu ve bu diyalogda hedefin belli olduğunun altını çizen Başdanışman Uçum, "Terör örgütünün fiilen tasfiye sürecinin tamamlanması, silahların bırakılmasının tamamlanması dolayısıyla orada muhatap zaten örgütü kim kuruyorsa, silahı kim kullandırtmışsa feshedecek olan da, silahı bıraktıracak olan da odur. Öbür türlü devlet bunu güvenlik pratiğiyle yapar. Ama bunu bu yöntemle yapmayı tercih ettiğine göre o diyalog üzerinden onu yapar. Diyalogda muhatap aldığı kişinin de bu görevi daha rahat yerine getirebilmesi için bir komisyonda görevlendirilmesi, daha rahat bir çalışma ortamına kavuşması bu sürecin nihayete ermesi açısından bir gerekliliktir. Bu sağlanan bir imtiyaz değildir" ifadelerine yer verdi.

13Bu görevin hukuken resmi bir görev olmadığına dikkati çeken Uçum, terör örgütünün tasfiyesine ilişkin yürütülen diyalog sürecinin ilerletilmesi açısından bir imkan verilmesinin hukuka aykırı olmadığını belirtti.

14"Rutin dışı süreçleri rutin yöntemlerle yönetemezsiniz"

15Rutin dışı süreçlerin rutin dışı yöntemlerle yönetilebileceğini kaydeden Uçum, "Terörsüz Türkiye süreci rutin dışı bir süreçtir. Rutin dışı süreçleri rutin yöntemlerle yönetemezsiniz. Rutin dışı süreçleri rutin yöntemlerin kısıtları üzerinden ilerletemezsiniz. Dolayısıyla denetim süreçlerini bu erteleme süresinde aynı şekilde uygulayamazsınız. Ama burada rutin dışında bir takip süreci koyarsınız. Çok daha etkili bir takip sistemi koyarsınız. Burada da Öcalan’la ilgili geliştirilen yaklaşım bu rutin dışı süreçte bir rol üstlenmiş, o rolün gereğini yerine getirmesi için bir takım imkanlara sahip olması gereken kişiye bu rutin dışı süreç yönetimi çerçevesinde sunulan imkanlardır" dedi.

2. kaynak belgesi

16Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, "Siyasi olarak önümüzdeki seçimlerde Cumhurbaşkanımızın son kez aday olması gerçekleşmiştir. Bunun hukuki olarak sürecini tamamlamak gerekir" dedi.dayananlar: alıntı↩ Geldiğin yere dön

17Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Uçum, Türkiye Basın Federasyonu’nca düzenlenen Anadolu Sohbetleri programında gündeme dair açıklamalarda bulundu. Cumhur İttifakı’nı destekleyen partilerin Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın cumhurbaşkanı adaylığına sıcak baktıklarını ifade eden Uçum, "Siyasi olarak önümüzdeki seçimlerde Cumhurbaşkanımızın son kez aday olması gerçekleşmiştir. Bu gerçeği kabul etmek gerekir. Bunun hukuki olarak sürecini tamamlamak gerekir. Önümüzdeki seçimlerde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın adaylığının hukuki olarak gerçekleşmesi nasıl sağlanacak? Mevcut anayasaya göre bir cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis seçimlerin yenilenmesi kararı alırsa o cumhurbaşkanı son kez aday olur. Buna istisnaya adaylık diyoruz. Neden istisnaya adaylık? Çünkü kural iki dönem cumhurbaşkanlığı yapmaktır ama burada üçüncü dönem imkanı veriliyor. Demek ki bu kuralın istisnası Meclisin ikinci dönemde seçimlerin yenilenmesi kararı vermesiyle görevi başında olan cumhurbaşkanı üçüncü dönem aday olma ve seçilirse üçüncü dönem cumhurbaşkanlığı yapma imkanı vermesidir. Dolayısıyla siyasi olarak adaylığı gerçekleşmiş, önümüzdeki seçimlerde adaylığı belli olmuş Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, toplumsal olarak da adaylığı beklenen Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın adaylığının hukukileştirilmesi için 7 Mayıs 2028’de yapılacak genel seçimlerin erkene alınması gerekir. Anayasal imkan bu. Hukukileştirmenin yolu da bu. Bunun için de Meclisin 2028’in Mart ya da Nisan ayında seçimlerin yapılacağı şekilde bir karar alacağı bekleniyor" dedi.dayananlar: özün 1. maddesi · özün 2. maddesi↩ Geldiğin yere dön

18"16 Nisan 2028, seçimin yapılabileceği tarihlerden biri"

19Mecliste hiçbir partinin Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın aday olmasına engel olacak bir tutum sergilemeyeceğini savunan Uçum, "Bu ne demokratik rekabete sığar ne de onların iddiasına uygun düşer. Ne dediler? ‘Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı sandıkta yeneceğiz’. Hodri meydan. Ayrıca bizim halkımız Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın adaylığını engelleyebilecek tutum alan siyasi partilere ciddi bir ceza verme kapasitesine de sahiptir. Dolayısıyla benim öngörüm seçimler 2028’de yapılacak. 7 Mayıs’tan kısa bir süre önce yapılacak. Cumhurbaşkanımızın toplumsal ve siyasi açıdan zaten gerçekleşmiş önümüzdeki dönem cumhurbaşkanlığı adaylığı hukukileştirilecek. Eğer 9 Şubat’la 15 Şubat arası bir tarihte Meclis, 360 ve üzerindeki milletvekilleriyle seçimlerin yenilenmesi kararı alırsa seçim 16 Nisan’da yapılacak. 16 Nisan 2028 tarihi, seçimin yapılacağı tarihlerden biri. 23 Nisan’da yapılmaz. 30 Nisan’da bile yapılma ihtimali var hukuken ama bayram etkileri var. 16 Nisan’ın sembolik bir değeri var. 16 Nisan 2017 referandumun 11’inci yıl dönümü" diye konuştu.dayananlar: özün 3. maddesi↩ Geldiğin yere dön

20"2027’nin son çeyreğinde seçim yapılma ihtimalini düşük görüyorum"

21Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçildiği tarihin 16 Nisan olduğunu ve bunun rastgele belirlenmiş bir tarih olmadığını dile getiren Uçum, "Üçüncü dönem seçimlerinde de hem bu sistemi savunan ve iki dönem bu sistemde yürütmenin başında olan ve devlet başkanlığı görevini üstlenen Sayın Cumhurbaşkanımız Erdoğan’la ilgili bir üçüncü dönem imkanı var. Hem de muhalefet açısından yeniden dillendirmeye başladılar güçlendirilmiş parlamenter sistem falan. Buyurun test, 16 Nisan’da test. Mart da olabilir ama ben 2027’nin son çeyreğinde seçim yapılma ihtimalini düşük görüyorum. Nihayetinde bu konuda karar siyasi iradenindir, Meclisindir" dedi.dayananlar: özün 4. maddesi↩ Geldiğin yere dön

22"50 artı 1, değişme ihtimali olmayan temel bir norm olarak varlığını sürdürür"

23Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Uçum, anayasa değişikliği olmadan ‘50 artı 1’ kuralının değişemeyeceğini belirterek, "İkincisi 50 artı 1, bu sistemin temel normudur. 50 artı 1 hem sosyal istikrar sağlar, hem siyasal istikrar sağlar hem yönetim istikrarı sağlar. 50 artı 1, çoğunluğun içindeki çoğulculuktur. 50 artı 1 demek Türkiye toplumunun tamamına hitap edebilmek demektir. 50 artı 1 demek kapsayıcı bir yürütme faaliyeti yürütebilmek demektir. 50 artı 1’le halkın bir sorunu yoktur. Halk ya ilk turda, ki 2018’de öyle yapmıştır ya da ikinci turda, ki 2023’te öyle yapmıştır, cumhurbaşkanını seçtiği anda da hükümeti kurmuş olarak üzerine düşeni yerine getirir. Siyaset açısından bu konu her zaman tartışma gündemi olabilir ama siyasetin ihtiyaçları halkın ihtiyaçlarıyla uyumlu olmayınca ya da tam uyum sağlanamayınca bence halkın ihtiyaçları baskın olur. Dolayısıyla 50 artı 1, değişme ihtimali olmayan temel bir norm olarak varlığını sürdürür" şeklinde konuştu.

24"Önümüzdeki dönem infaz hukukuna ilişkin reformcu bir düzenleme gündeme gelebilir"

25Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Uçum, cezaevlerindeki hükümlü sayısının 440 bini geçtiğini belirterek, genel af niteliğinde olmayan yeni bir infaz düzenlemesi üzerinde çalışıldığını açıkladı. Uçum, "Mahkumlar için adil, mağdurlar için tatminkâr bir infaz sistemine geçiyoruz. Ne mağdurları tatmin etmek konusunda bir zararlandırıcı sonuç doğuracaksın ne de adil infaz sistemini ihlal edecek uygulamalar yapacaksın. Bu genel bir infaz hukuku düzenlemesidir. İyileştirmeler olabilir ama buna ilişkin bir çalışma var. Adalet Bakanlığımız parametrelerini çok çalıştı. Önümüzdeki dönem infaz hukukuna ilişkin reformcu bir bakış açısıyla bir düzenleme gündeme gelebilir" değerlendirmesinde bulundu.

26"Türkiye yeni anayasaya kavuşuncaya kadar yeni anayasa gündemi ortadan kalkmaz"

27Uçum, 39 yıldır yeni ve sivil anayasa çalışmasının içinde olduğunu vurgulayarak, "Bu arada çok güçlü anayasa değişiklikleri yaptık. Özellikle hükümet modeli açısından ama Türkiye yeni anayasaya kavuşuncaya kadar yeni anayasa gündemi ortadan kalkmaz. Mesela diyorlar ki ya ‘Mevcut anayasada çok şey değişti, neyi değiştireceksiniz’. Hayır arkadaşlar, mevcut anayasada şu anda 154 tane madde var. 23 tanesi yürürlükten kaldırıldı. 154 maddenin 103 tanesine hiç dokunulmadı. Sadece 43’ünde terim değişikliği yapıldı. İlk 4 maddeyi, yürütme ve yürürlük maddesini de koyun bir kenara, 97 tane madde halen 12 Eylül darbe ürünü olan anayasa maddesi. Dolayısıyla orada da değiştirilecek çok şey var" ifadelerini kullandı.

28Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Uçum, sözlerine şöyle devam etti:

29"Niye darbecilerin yaptığı bir anayasayla biz Türkiye yüzyılını, Cumhuriyet’in 2’nci yüzyılını geçirelim. Hangi tarihte yapılırsa yapılsın bence adı 2023 anayasası olsa çok büyük sembolik bir değeri de olur. Cumhuriyetin 100’üncü yılı. 1982 Anayasası’nın adından kurtulmak, anayasasının darbeci zihniyetinden kurtulmak, eskimiş günlerinden kurtulmak, yeni nesil hakları anayasaya derc etmek, cumhurbaşkanlığı hükümet sistemini yetkinleştirmekle ve geliştirmek açısından bu yeni anayasanın her zaman gündemde olacağını biliyoruz. Fakat bu dönemde, seçime kadar yapılma ihtimalini ben düşük görüyorum. Bir sebebi var. Anayasa değişikliği yapmak başka bir şey, anayasa yapmak başka bir şey. Genellikle olağan şartlarda anayasa yapılan ülkelere baktığında 20 ya da 24 ayda yeni bir anayasanın hazırlığının hayata geçmesi lazım. Ekim ayında çalışmalara başlasak bile kapsamlı bir anayasa hazırlık süreci yetişmez."