Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ŞİÖ zirvesine katıldı

1. kaynak belgesi

1Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Bişkek’te Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi genişletilmiş oturumunun yapılacağı Irıs Ordo Kongre Merkezi’ne geldi.

2Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te ikinci gün programına başladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi’nin genişletilmiş oturumuna katılmak üzere Ordo Kongre Merkezi’ne geldi. Erdoğan’ı kongre merkezinde Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadr Caparov karşıladı. Erdoğan’ın genişletilmiş formatta düzenlenecek zirve oturumuna hitap etmesi bekleniyor.

3ŞİÖ+ formatlı zirveye katılmak üzere Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yanı sıra Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Gutteres, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Mısır Başbakan Yardımcısı Hüseyin İsa, Vietnam Cumhurbaşkanı Yardımcısı Vo Thi Anh Huan, Laos Cumhurbaşkanı Thongloun Sisoulith ve Togo Bakanlar Konseyi Başkanı Faure Essozimna Gnassingbe de Irıs Ordo Kongre Merkezi’ne geldi ve Caparov tarafından karşılandı.

4Zirvede İran ve Orta Doğu’daki gelişmeler, Rusya-Ukrayna Savaşı, uluslararası sistemdeki güç dengeleri, yeni dünya düzeni ve çok kutupluluk gibi başlıkların ele alınması bekleniyor. Bunun yanı sıra terörizm, radikalleşme, sınır aşan güvenlik sorunları, ulaştırma koridorları, Orta Koridor ve enerji güvenliği konularının da zirvenin gündeminde yer alması planlanıyor. Zirve kapsamında yapılacak görüşmelerin ardından alınan kararların Bişkek Bildirisi ile kamuoyuna duyurulması bekleniyor.

5Türkiye, dialog ortağı statüsünde

6Şanghay İşbirliği Örgütü Çin, Rusya, Kırgızistan, Tacikistan, Kazakistan, Özbekistan, Hindistan, Pakistan, İran ve Belarus’tan oluşuyor. Afganistan ve Moğolistan gözlemci üye statüsünde bulunurken, diyalog ortağı ülkeler arasında ise Türkiye, Azerbaycan, Sri Lanka, Ermenistan, Kamboçya, Nepal, Suudi Arabistan, Mısır, Katar, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Maldivler, Myanmar ve Laos yer alıyor.

7ŞİÖ, üye ülkeler arasında karşılıklı güven, iyi komşuluk ve dostluk ilişkilerinin güçlendirilmesi, bölgesel barış, güvenlik ve istikrarın korunması için ortak çaba sarf edilmesi, terörizm, köktencilik, ayrılıkçılık, örgütlü suçlar ve yasa dışı göçle ortak mücadele edilmesi, ayrıca siyaset, ekonomi, bilim ve teknoloji, kültür ve eğitim, enerji, çevre konularında iş birliğinin geliştirilmesi amacıyla 2001 yılında kuruldu.

2. kaynak belgesi

8Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi’nin genişletilmiş oturumu öncesinde liderlerle aile fotoğrafı çektirdi.

9Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi’nin genişletilmiş oturumuna katılmak üzere Ordo Kongre Merkezi’ne geldi. Erdoğan’ı kongre merkezinde Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadr Caparov karşıladı. Erdoğan, diğer liderlerin de gelişiyle aile fotoğrafına katıldı. Erdoğan fotoğrafta, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ile Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman’ın arasında yer aldı.dayananlar: özün 1. maddesi↩ Geldiğin yere dön

3. kaynak belgesi

10Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) genişletilmiş liderler zirvesinde, "Özbekistan, Avrasya bölgesinde açık ve karşılıklı yarar sağlayan iş birliğine açıktır. Biz, yeni bölünme çizgileri oluşturmayan, imkanlar alanını genişleten ve bölgesel projelerin birbiriyle rekabet etmediği, tersine birbirini tamamladığı çok kutupluluğu destekliyoruz" dedi.dayananlar: 1. alıntı↩ Geldiğin yere dön

11Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’teki genişletilmiş ŞİÖ Zirvesi’ne hitapta bulunan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev toplantıda adil dünya düzeninin şekillendirilmesinde Birleşmiş Milletlerin rolünü ele aldıklarını belirterek, "Dünyada yaşanan değişim şartlarında devletler ile bölgesel birliklerin, küresel enstitünün misyonunu etkin bir şekilde yerine getirmesine nasıl yardımcı olabileceğini belirlemek önemlidir. BM, merkezi ve koordinasyon rolünü korumalı, bölgesel yapılar ise onun çabalarını tamamlamalıdır. Her şeyden önce ortak ilkeler ile kararların pratikte hayata geçirilmesi önem arz ediyor" ifadelerini kullandı. Mirziyoyev yeni dünya düzeninin uluslararası ilişkiler sisteminde güçlerin küresel dengesini belirlemekle kalmayıp aynı zamanda bölgesel sorunların adil bir şekilde çözülmesine katkı sağlaması gerektiğini vurgulayarak, "Bu mantıkla ŞİÖ+ formatı özel bir derin anlam kazanıyor. Bu platform, ortak gündem etrafında devletleri, bölgeleri ve kuruluşları bir araya getirebiliyor. Özbekistan, Avrasya bölgesinde açık ve karşılıklı yarar sağlayan iş birliğine açıktır. Biz, yeni bölünme çizgileri oluşturmayan, imkanlar alanını genişleten ve bölgesel projelerin birbiriyle rekabet etmediği, tersine birbirini tamamladığı çok kutupluluğu destekliyoruz" diye konuştu. Genişletilmiş ŞİÖ+ platformunun bölgelerarası diyalog platformu olarak geliştirilmesini desteklediklerini ifade eden Mirziyoyev, "Sürdürülebilir kalkınma, yüksek teknolojilerin uygulanması, iklim değişikliğine uyum, insan sermayesinin geliştirilmesi, erişilebilir eğitim ve gençlerin desteklenmesi gibi konulara odaklanmayı öneriyorum. ŞİÖ+ formatını zamanın gerektirdiği bir platform olarak görüyoruz. Ülkeler ve bölgeler arasında ne kadar çok temas noktası olursa istikrar ve karşılıklı güvenin temeli de o kadar sağlam olacaktır. Özbekistan, ortak refahın pekiştirilmesi ve çok taraflı ortaklığın geliştirilmesine katkı sağlamayı sürdürmeye hazırdır" dedi.dayananlar: özün 2. maddesi↩ Geldiğin yere dön

12"ŞİÖ+ formatı, önemli bir çok taraflı etkileşim alanı"

13Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman da ŞİÖ+ formatını örgütün artan itibarının göstergesi ve önemli bir "çok taraflı etkileşim alanı" olarak değerlendirdiklerini belirtti. Rahman, "Dünya, jeopolitik çelişkiler ve bölgesel anlaşmazlıklarla karşı karşıya. İklim değişikliğinin sonuçları daha hissedilir hale geliyor. Bunlar, çabaları birleştirmemizi ve ortak hareket stratejisi geliştirmemizi gerektiriyor. Bu bağlamda Tacikistan’ın su kaynakları, iklim ve sürdürülebilir kalkınma alanlarındaki girişimlerine dikkatinizi çekmek istiyorum. Duşanbe Su Süreci ve Duşanbe Buzulları Koruma platformları ile su kaynakları meselelerine ilişkin Duşanbe Çerçeve Programı’nın oluşturulmasını önerdik" şeklinde konuştu. Rahman ayrıca medeniyetlerarası diyalog, barış, dostluk ve hoşgörünün güçlendirilmesinin bölünme, aşırılık ve radikalizm ile mücadelede önemli bir araç olduğunu sözlerine ekledi.dayananlar: özün 5. maddesi↩ Geldiğin yere dön

14"Uluslararası toplum Filistin halkının acısına son vermeli"

15Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise dünyanın öngörülemeyen dalgalanmalardan geçtiğini vurgulayarak, "80 yıl önce BM, tüm savaşları sonlandırmak ve dünyada barışı inşa etmek amacıyla kurulmuştu. Bu süre zarfında Pakistan tamamen BM Şartı’na bağlı kaldı. Her bir ülke aldığı yükümlülüklere sadık olmalıdır. Şu anda Pakistan, bölgede barışın yeniden tesis edilmesi için yoğun şekilde çalışmaktadır. Ayrıca Basra Körfezi’ndeki mevcut durum bizi endişelendiriyor. Her zaman tüm tarafları barış müzakerelerine katılmaya ve yalnızca barış yoluyla, diyalogla çözümler bulmaya çağırıyoruz" diye konuştu. Gazze’deki duruma ilişkin Şerif, "Uluslararası toplum, Filistin halkının acısına son vermeli ve onların barış hakkını tesis etmelidir. Aynı haklar, baskı altında bulunan tüm halklara verilmelidir. Gelecek nesillere açık ve adil bir dünya bırakmak için şimdiden çalışmalıyız. Tüm yükümlülüklerimiz derhal ve şartsız şekilde yerine getirilmelidir. Pakistan, sadece kendisi için değil, tüm halkların uğruna terörizmle mücadele etmeye devam edecektir. Pakistan ve tüm komşu ülkeler bu konuda önlemler almaya başlamalıdır" dedi.dayananlar: özün 3. maddesi · 2. alıntı↩ Geldiğin yere dön

16"Kazakistan, uluslararası toplumu birleştiren çok kutupluluğu desteklemektedir"

17Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev de ŞİÖ Zirvesi’nin sonucunun ortak hedeflere ulaşma konusuna ivme kazandıracağından ve örgütü güçlendireceğinden emin olduğunu belirtti. Tokayev, "Uluslararası ilişkiler sistemi derin bir dönüşüm aşamasına geçti ve gözümüzün önünde yeni dünya düzeni şekilleniyor. Çok kutuplu dünyanın oluşumu, jeopolitik gerilimin artmasına, güven krizine ve küresel yönetim mekanizmasının zayıflamasına yol açmaktadır. Kazakistan, egemen eşitlik ve uluslararası hukukun üstünlüğü temelinde uluslararası toplumu birleştiren çok kutupluluğu desteklemektedir" ifadelerini kullandı.

18Tokayev, BM’nin faaliyetlerine ilişkin, "Ortak hedefimiz örgütü güçlendirmek ve etkinliğini artırmaktır. Kazakistan, BM’nin uluslararası sistemin çekirdeği, BM Şartı’nın da uluslararası hukukun çok amaçlı temeli olarak kalması gerektiğini düşünüyor. Jeopolitik gerilim şartlarında BM’nin merkezi ve koordinasyon rolünün korunması önemlidir" diye konuştu.dayananlar: özün 4. maddesi↩ Geldiğin yere dön