Üç lider Birleşik Krallık'tan ayrılık mutabakatı imzaladı

1. kaynak belgesi

1İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda liderleri, yarın Birleşik Krallık’ın dağılma sürecini başlatmak üzere hazırlanan anlaşmayı imzalamak üzere bir araya gelecek.

2İngiltere basınında yer alan haberlere göre Birleşik Krallık dahilindeki dört ülkeden İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın başbakanları, yarın Galler’in başkenti Cardiff’te bir araya gelerek, bağımsızlık referandumları düzenleme hakkını talebini de içeren mutabakat zaptına imza atacak. Bağımsızlık yanlısı üç başbakan, Cardiff Körfezi’ne bakan St. David Oteli’nde bir araya gelerek, bağımsızlık hamlesinde birlikte hareket etme yollarını görüşecek. Zirveye İskoç Ulusal Partisi (SNP) lideri ve İskoçya Başbakanı John Swinney, Plaid Cymru lideri ve Galler Başbakanı Rhun ap Iorwerth, Sinn Fein Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve Kuzey İrlanda Başbakanı Michelle O’Neill’in yanı sıra Sinn Fein Genel Başkanı Mary Lou McDonald iştirak edecek.

3"Burnham, Birleşik Krallık’ın son başbakanı olarak tarihe geçeceği fikriyle yüzleşmeli"

4İskoçya Başbakanı Swinney, Birleşik Krallık’ta statükonun sürdürülebilir olmadığını ve Londra’nın Birleşik Krallık sonrası bir geleceğe hazırlanması gerektiğini ifade ederek, İngiltere Başbakanı Andy Burnham’ı eleştirdi. Swinney, "Ciddi bir anayasal değişimin arkasındaki ivme inkar edilemez. Andy Burnham, artık Birleşik Krallık’ın son başbakanı olarak tarihe geçeceği fikriyle yüzleşmek zorunda" dedi.

5Swinney, "Yarın Cardiff’te Büyük Britanya ve İrlanda’nın dört bir yanından ortaklarımızla daha iyi bir geleceği görüşmek için sabırsızlanıyorum. Bu da ancak bağımsızlığın getireceği yeni bir başlangıçla mümkün olabilir" dedi.

6Üç başbakanın zirvede imza atacakları mutabakat zaptının ülkelerinin kendi geleceğini tayin etme hakkına işaret eden bir deklarasyon da içermesi bekleniyor. Bağımsızlık yanlısı partiler arasında iş birliği de öngören belgenin imzalanmasının ardından liderlerin ortak bir basın toplantısı düzenlemeleri bekleniyor. İngiliz basınındaki haberlere göre belgenin ayrıca ülkeler arasında ekonomi, enerji, Avrupa ve uluslararası işbirliğini de öngörmesi bekleniyor. Anlaşma çerçevesinde üç partinin de kendi ülkelerinin Avrupa Birliği (AB) içinde yer alması gerektiği konusunda, yani İskoçya ve Galler’in yeni üyeler olarak, Kuzey İrlanda’nın ise İrlanda Cumhuriyeti’nin bir parçası olarak AB üyesi olmaları gerektiğini beyan etmeleri de öngörülüyor. Bu hamlenin İngiltere Başbakanı Burnham üzerindeki baskıyı daha da artırması bekleniyor.

7"Kuzey İrlanda’nın İrlanda ile birleşmesinin değerlendirilmesi gerekir"

8Bağımsızlık yanlısı liderlerin bir araya geleceği Cardiff zirvesi, İngiltere Başbakanı Burnham’ın çarşamba günü Avam Kamarası’nda yaptığı açıklamada Kuzey İrlanda’nın Birleşik Krallık’tan ayrılarak, İrlanda ile birleşmesi için toplumsal mutabakat bulunması halinde bunun değerlendirilmesi gerekeceğini söylemesinin ardından geldi. Burnham, açıklamasında benzer bir durumun İskoçya için de geçerli olduğunu ve İskoçya’da yeni bir bağımsızlık referandumu yapılabileceğini ima etti.

9Burnham, bu açıklamalarının sonrasındaki gün geri adım atarak, İskoçya için yeni bir referandumun "söz konusu olmadığını" açıklamıştı.

10Trump, İrlanda’nın birleştiğini görmeyi istediğini söylemişti

11Söz konusu zirve ayrıca ABD Başkanı Donald Trump’ın "İrlanda’nın birleştiğini görmeyi çok istediği" açıklamasından iki gün sonra gerçekleşecek. Kuzey İrlanda’nın Birleşik Krallık’tan ayrılarak İrlanda ile birleşmesinin "harika bir şey" olacağını söyleyen Trump, "Bunun neresi kötü olabilir?" demişti.

2. kaynak belgesi

12(ANKARA) – İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda liderleri, Cardiff'te düzenlenen toplantının ardından Birleşik Krallık'tan bağımsızlık ve kendi kaderini tayin hakkını savunan ortak deklarasyon ve mutabakat muhtırası imzaladı. Muhtırada, “Westminster'ın dönemi sona eriyor” denilirken, üç ulusun geleceğinin Avrupa Birliği'nde olduğu vurgulandı.

13İngiltere merkezli The Telegraph'ın haberine göre, Cardiff'te düzenlenen toplantıya İskoçya Başbakanı ve İskoç Ulusal Partisi (SNP) lideri John Swinney, Galler Başbakanı ve Plaid Cymru lideri Rhun ap Iowerth ile Kuzey İrlanda Başbakanı Michelle O'Neill'in yanı sıra İrlanda'nın ana muhalefet partisi Sinn Fein'in lideri Mary Lou McDonald katıldı.

14ÜÇ BÖLGE İÇİN BAĞIMSIZLIK REFERANDUMU TALEBİ

15Liderler, toplantı kapsamında, kendi bölgelerinin kendi kaderini tayin etme hakkını vurgulayan ortak bir deklarasyon ile tarafların iş birliğini güçlendirmeyi öngören bir "mutabakat muhtırası" imzaladı. Mutabakat; ekonomi, enerji, Avrupa, uluslararası iş birliği ve kendi kaderini tayin hakkı olmak üzere dört temel alanı kapsıyor.

16Muhtırada şu ifadelere yer verildi:

17"İskoçya, Galler ve İrlanda’nın kendine özgü tarihleri, kimlikleri ve siyasi gelenekleri bulunmaktadır. Uluslarımızın her biri, halklarının iradesi doğrultusunda ve demokratik yollarla kendi geleceğini belirleme hakkına sahiptir. Bugün Plaid Cymru, İskoç Ulusal Partisi (SNP) ve Sinn Féin olarak, halklarımızın ortak çıkarları doğrultusunda yapıcı biçimde birlikte çalışma kararlılığımızı yeniden teyit etmek üzere bir araya geliyoruz. Temsil ettiğimiz ulusların ve toplulukların daha büyük bir vizyonu, daha fazla ekonomik fırsatı ve kendi geleceklerini belirlemede daha güçlü bir söz hakkını hak ettiğine inanıyoruz.

18"WESTMINSTER'IN DÖNEMİ SONA ERİYOR"

19Bu adalar genelindeki siyasi manzara değişiyor. İlk kez, bu adalar genelinde İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’da, Birleşik Krallık’tan bağımsızlığı savunan Birinci Bakanlara sahibiz. Bu adalarda yaşayanlar ve dünyanın dört bir yanından bizi izleyenler için bundan daha açık bir işaret olamaz: Westminster’ın dönemi sona eriyor. Biz daha iyi bir yol olduğuna inanıyoruz. Eşitler olarak birlikte çalışan, fikir ve uzmanlık paylaşan, karşılıklı saygı ve ortak çıkarlar temelinde ilişkiler kuran uluslar. Hareketlerimizin arkasındaki ivme güçleniyor. Anayasal değişimin geleceğine inanıyoruz.

20Bu nedenle partilerimiz arasındaki işbirliğini güçlendirme ve birlikte çalışmanın somut bir fark yaratabileceği pratik alanları belirleme taahhüdünde bulunuyoruz. Bunlar arasında şunlar yer almaktadır:

21"BREXIT EKONOMİLERİMİZE ZARAR VERDİ"

22Daha güçlü ve daha adil bir ekonomi: Üretken ve refah düzeyi yüksek ekonomiler inşa etmek, nitelikli istihdam yaratmak, eşitsizlikle mücadele etmek ve refah ile fırsatların toplumlarımız arasında daha adil biçimde paylaşılmasını sağlamak konusunda fikir ve deneyimlerimizi paylaşacağız. Whitehall’ın başarısız ekonomik modelini reddediyoruz. Bunun yerine sosyal adaleti sağlayan ve uluslarımızdaki eşitsizliği azaltan ekonomiler inşa edeceğiz.

23Kendi enerji kaynaklarımızı geliştirmek: Özellikle geniş yenilenebilir enerji kaynaklarımızı geliştirerek aileler ve işletmeler için enerji faturalarını düşürmek istiyoruz. Uluslarımızın enerji kaynaklarından elde edilen zenginlik, halklarımızın ihtiyaçlarına hizmet etmelidir.

24Avrupa ve uluslararası işbirliği: Brexit ekonomilerimize zarar verdi ve halklarımızın fırsatlarını sınırladı. Avrupa bizim ortak yuvamızdır ve uluslarımızın geleceğinin Avrupa Birliği’nde olduğuna inanıyoruz.

25"WESTMINSTER HÜKÜMETİNİN DEMOKRASİNİN ÖNÜNE GEÇME HAKKI YOK"

26Ticaret, yatırım, kültür ve işbirliği alanlarında daha büyük fırsatlar yaratmak amacıyla Avrupa ile olan ilişkilerimizi yeniden kurmak ve güçlendirmek için birlikte çalışmak istiyoruz. Uluslarımızın kendi kaderini tayin etme hakkı vardır. Hiçbir Westminster hükümeti demokrasinin önüne geçme veya halklarımızın kendi geleceklerine kendilerinin karar vermesi ilkesini zayıflatma hakkına sahip değildir. Partilerimizin anayasal konularda farklı tutumlara sahip olduğunu ve her ulusun kendi geleceğini kendi yöntemiyle ve kendi zamanlaması doğrultusunda belirleyeceğini kabul ediyoruz."

27Toplantının, Birleşik Krallık'ın üç özerk bölgesinde bağımsızlık yanlısı partilerin iktidarda olduğu ilk dönemde gerçekleştirilmesi dikkati çekiyor. Mayıs ayında yapılan Galler seçimlerinde Plaid Cymru'nun en büyük parti konumuna gelmesinin ardından Rhun ap Iorwerth başbakanlık görevini üstlenmişti. İskoçya'da ise SNP, Holyrood'da sandalye kaybetmesine rağmen en güçlü siyasi parti olmayı sürdürmüştü. Kuzey İrlanda'da 2022 seçimlerini kazanan Sinn Fein'in de gelecek yıl yapılması beklenen seçimlerde iktidarını koruması bekleniyor."

3. kaynak belgesi

28İngiltere ile birlikte Birleşik Krallık’ı oluşturan İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda liderleri, ortak bir açıklama yayınlayarak Birleşik Krallık’tan ayrılmayı öngören bir mutabakat zaptı imzaladıklarını duyurdu.dayananlar: özün 1. maddesi↩ Geldiğin yere dön

29İskoçya Başbakanı John Swinney, Galler Başbakanı Rhun ap Iorwerth, Kuzey İrlanda Başbakanı Michelle O’Neill ve İrlanda genelinde faaliyet gösteren Sinn Fein Partisi Başkanı Mary Lou McDonald, Galler’in başkenti Cardiff’te bir araya gelerek, Birleşik Krallık’tan ayrılmayı öngören bir mutabakat zaptı imzaladı. Bağımsızlık yanlısı liderler tarafından imzalanan mutabakat zaptında, "Uluslarımızın her biri, demokratik yollarla ve halklarının iradesine uygun olarak kendi geleceğini belirleme hakkına sahiptir" ifadelerine yer verildi. Birleşik Krallık hakimiyetinin sona ermekte olduğu ifade edilen belgede, "Hareketlerimizin arkasında güçlü bir ivme var ve anayasal değişimin gelmekte olduğuna inanıyoruz" denildi.

30İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın daha güçlü bir ekonomi, kendi enerji kaynaklarını geliştirme, Avrupa ve uluslararası iş birliği ve ulusların kendi geleceğini tayin etme hakkı için birlikte çalışmalarını öngören belgede, İngiltere’ye ülkelerin bağımsızlık süreçleri için anayasal değişime hazırlık yapma çağrısı yapıldı. Belgede, "Birleşik Krallık Hükümetini, her bir yargı alanındaki anayasal değişime hazırlanması, bunu planlaması ve kolaylaştırması için çağrıda bulunuyoruz" denildi.dayananlar: özün 2. maddesi↩ Geldiğin yere dön

31Liderler tarafından gerçekleştirilen ortak basın toplantısında konuşan Galler Başbakanı Rhun ap Iorwerth, Birleşik Krallık Parlamentosu’nun bulunduğu Westminster’ın halktan uzak kaldığına vurgu yaparak, Galler halkının kendi geleceği hakkında karar verme hakkını savundu.

32"Westminster’ın işlevsel olmadığı konusunda giderek büyüyen bir kabul var"

33Iorwerth, "Westminster’ın işlevsel olmadığı ve iktidarın gerçekten halka ve topluluklara daha yakınlaştırılması gerektiği konusunda giderek büyüyen bir kabul var. İngiltere’de yetki devri konusunda ortaya çıkan yeni gündemin farkındayız. Galler bir ulustur. Ve bir ulus olarak halkımızın hak ettiği geleceği inşa edebilmek için ihtiyaç duyduğumuz yetkilere, kaynaklara ve adil muameleye sahip olmalıyız" dedi.dayananlar: özün 4. maddesi↩ Geldiğin yere dön

34"Halklarımızın kendilerini ifade etmesi ve kendi geleceklerini belirlemesi, devredilemez bir haktır"

35İskoçya Başbakanı John Swinney ise, "Tarihte ilk kez İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’da ülkelerinin geleceğine kendilerinin karar vermesi gerektiğine inanan başbakanlar bulunuyor" ifadelerini kullandı. Swinney, bu nedenle toplantının Birleşik Krallık’ın anayasal yolcuğunda "kritik bir an" olduğunu vurgulayarak, İskoç halkının bağımsızlık için yeniden referanduma gitmesi gerektiğini savundu.dayananlar: özün 3. maddesi↩ Geldiğin yere dön

36Swinney, "Kendi geleceğini tayin prensibi, bugün yaptığımız ve önümüzdeki dönemde yapacağımız görüşmelerin temelini oluşturuyor. Halklarımızın kendilerini ifade etmesi ve kendi geleceklerini belirlemesi, devredilemez bir haktır. Ben, bu İskoç Parlamentosu dönemi içinde İskoçya halkının kendi geleceğine karar verebilmesini sağlamak istiyorum" dedi.dayananlar: alıntı↩ Geldiğin yere dön

37"Bu değişim durdurulamaz"

38Kuzey İrlanda Başbakanı Michelle O’Neill de, "Bu değişim durdurulamaz. Hangi İngiliz Başbakanı ne söylerse söylesin, gözlerimizin önünde gerçekleşen gelişmelerin önünü kesemez" dedi.

39Ülkelerinin tarihi bir an ve kaçırılmaması gereken bir fırsat ile karşı karşıya olduklarını söyleyen O’Neill, "Ortak davamız, kendi geleceğimizi tayin etme hakkına sahip olmamızdır. Bir diğer ortak davamız da bu mesajın Westminster’da duyulmasını birlikte sağlamamız gerektiğidir" ifadelerini kullandı.

40"Bu, İrlanda adasındaki bütün insanların meselesi"

41Sinn Fein Partisi Başkanı Mary Lou McDonald ise İrlanda’nın yeniden birleşmesinin artık sadece kendi partisinin gündemi olmadığını ifade etti. İrlanda halkının baskı ya da müdahale olmadan anayasal geleceğine karar verme hakkı olduğunu savunan McDonald, "İrlanda’nın geleceği ve ülkemizin yeniden birleşmesi, yalnızca Sinn Fein’in meselesi değil. Bu, İrlanda adasındaki bütün insanların meselesi" dedi.