TCMB: Deprem bölgesinde kira artışları yavaşlıyor

1. kaynak belgesi

1(ANKARA) - TCMB tarafından yayımlanan araştırmaya göre, deprem sonrasında konut stokundaki kayıplarla yükselen kira enflasyonu, kamu öncülüğünde yürütülen yeniden imar çalışmaları ve konut teslimlerinin hızlanmasıyla yavaşlama trendine girdi. TOKİ'nin ürettiği konut sayısının 2025 sonu itibarıyla 434 bine ulaşmasıyla deprem bölgesinde kira artışlarının yavaşladığı belirtilirken, başlayan geri göç süreci sayesinde 2026 yılında depremden dolaylı etkilenen çevre illerde de kira enflasyonunun belirgin şekilde düştüğü kaydedildi.

2Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), "Deprem Bölgesi Konut Arzı ve Bölgesel Kira Enflasyonu Gelişmeleri" başlığıyla yeni bir araştırma yayımladı.

3Çalışmada, dezenflasyon sürecinde katılık gözlenen kalemlerin başında gelen kiralarda, 6 Şubat 2023 depremleri sonrası konut stokunda yaşanan kaybın ve gerçekleşen göçlerin önemli rol oynadığ, ancak kamu öncülüğündeki yeniden imar faaliyetleriyle hızla artan konut arzının gerek deprem bölgesinde gerekse dolaylı etkilenen illerde kira artışlarını yavaşlattığı belirtildi.

46 Şubat sonrasında deprem bölgesinde azalan konut stoku nedeniyle bölgede ve göç alan illerde kiraların hızla yükseldiği hatırlatılarak, deprem bölgesiyle coğrafi yakınlığı veya güçlü göç ilişkileri bulunan illerde kiralardaki artışın daha fazla olduğu ifade edildi.

5"TOKİ'NİN TAMAMLADIĞI DEPREM KONUTU SAYISI 2025 YILI SONUNDA 434 BİNE ULAŞTI"

6Konut kaybını gidermek amacıyla başlatılan yeniden imar sürecine değinilen araştırmada, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) verilerine ilişkin şöyle denildi:

7"TOKİ tarafından inşaatı tamamlanan deprem konutlarının sayısı 2025 yılı başında 201 bin seviyesine, yıl sonunda ise yaklaşık 434 bine ulaştı. TOKİ’nin deprem öncesi üç yılda ürettiği konut sayısı, yaklaşık 213 bin, dikkate alındığında bu rakam konut arzında önemli bir artışa işaret ediyor. Konut arzındaki toparlanma yapı kullanım izinlerinde de açık biçimde görülüyor. Deprem bölgesinin Türkiye genelindeki yapı kullanım izinlerinden aldığı pay deprem öncesinde ortalama yüzde 12 civarındayken 2025 yılında yüzde 20’nin üzerine çıktı."

8DEPREM İLLERİNDE KİRA ENFLASYONU 2025 YILINDA YAVAŞLAMAYA BAŞLADI

9İllerin, "deprem bölgesindeki iller", "deprem nedeniyle kiraların belirgin biçimde etkilendiği iller" ve "diğer iller" olmak üzere üç grupta incelendiği aktarıldı. Buna göre, deprem illerinde kira enflasyonu, 2023 ve 2024 yıllarında diğer iki grubun belirgin biçimde üzerinde seyrederken konut teslimlerinin hızlandığı 2025 yılında yavaşlamaya başladı. Deprem sonrasında konut arzındaki kayıpla birlikte hızlanan kira artışlarının, arzın yeniden güçlenmesiyle birlikte azalış gözlemlendi.

10"DEPREMDEN DOLAYLI ETKİLENEN İLLERDE KİRA ENFLASYONUNDA DÜŞÜŞ YAŞANDI"

11Geri göç kanalıyla diğer illerdeki talebin de azaldığına işaret edilerek, kira enflasyonunun 2024 ve 2025 yıllarında diğer illere yakın seyrederken 2026 yılında belirgin biçimde daha düşük gerçekleştiği kaydedildi. Bu durumun, deprem bölgesindeki konut arzının toparlanmasının, geri göç kanalıyla daha önce göç alan illerdeki kiralık konut talebini de kademeli olarak azaltabileceği aktarıdı.

12"İNŞAAT KAPASİTESİ BÖLGE DIŞINA YÖNELMEYE BAŞLADI"

13İnşaat faaliyetlerinin bölgesel dağılımındaki değişime ve gelecek döneme ilişkin beklentilere de yer verilen çalışmada, şu değerlendirmeler yapıldı:

14"Deprem konutu projelerinin büyük ölçüde tamamlanmasıyla birlikte inşaat sektörü istihdamı deprem bölgesinde gerilerken deprem bölgesi dışındaki illerde hızlı bir artış gösteriyor. İnşaat kapasitesinin bölge dışına yönelmeye başlaması, konut arzındaki artışın önümüzdeki dönemde daha geniş bir coğrafyaya yayılabileceğine işaret ediyor. Geri göç sürecinin zamana yayılması da dikkate alındığında deprem sonrasında başlayan yeniden imar sürecinin kira dinamikleri üzerindeki etkilerinin deprem konutlarının teslimiyle sınırlı kalmayabileceği değerlendiriliyor. Bu çerçevede, deprem bölgesindeki konut arzı artışının gerek deprem bölgesinde gerekse dolaylı etkilenen illerde kira artışlarını baskılamaya devam etmesi muhtemel görünüyor. Özetle, konut arzındaki iyileşmenin önümüzdeki dönemde kira enflasyonundaki yavaşlamayı destekleyebilecek unsurlardan biri olacağı öngörülmektedir."

2. kaynak belgesi

15Haber: Erva GÜN - Kamera: Cemal Berk AYTEKİN

16(ANKARA) - Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 6 Şubat depremlerinin ardından konut stokundaki kayıplarla yükselen kira enflasyonunun, kamu öncülüğünde yürütülen yeniden imar çalışmaları ve konut teslimlerinin hızlanmasıyla yavaşlama eğilimine girdiğini bildirdi. Tüm Emlak Danışmanları Birliği Genel Başkanı Hakan Akçam ise konut arzındaki artışın deprem bölgesinin yanı sıra çevre illerde de kira artışlarını frenleyeceğini belirterek, "Arz çoğaldıkça talebi karşılayacak ve piyasada bir rahatlama olacak" dedi.dayananlar: alıntı↩ Geldiğin yere dön

17TCMB'nin deprem bölgesinde konut arzı ve bölgesel kira enflasyonuna ilişkin yayımladığı çalışmaya göre, dezenflasyon sürecinde katılık gözlenen kalemlerin başında gelen kiralarda, 6 Şubat 2023 depremleri sonrasında konut stokunda yaşanan kayıp ve gerçekleşen göçlerin önemli rol oynadığı belirtildi. Çalışmada, süreçte kamu öncülüğündeki yeniden imar faaliyetleriyle hızla artan konut arzının ise gerek deprem bölgesinde gerekse depremden dolaylı etkilenen illerde kira artışlarını yavaşlattığı kaydedildi.dayananlar: özün 1. maddesi↩ Geldiğin yere dön

18Deprem sonrasında azalan konut stoku nedeniyle deprem bölgesinde ve göç alan illerde kiraların hızla yükseldiğine işaret edilen çalışmada, deprem bölgesiyle coğrafi yakınlığı veya güçlü göç ilişkileri bulunan illerde kira artışlarının daha fazla olduğu ifade edildi.

19TOKİ'NİN TAMAMLADIĞI DEPREM KONUTLARI 2025 SONUNDA 434 BİNE ULAŞTI

20Çalışmada, konut kaybını gidermek amacıyla başlatılan yeniden imar sürecinde TOKİ tarafından inşaatı tamamlanan deprem konutlarının sayısının 2025 yılı başında 201 bin seviyesindeyken yıl sonunda yaklaşık 434 bine ulaştığı kaydedildi. TOKİ'nin deprem öncesi üç yılda ürettiği yaklaşık 213 bin konut dikkate alındığında, deprem konutlarının konut arzında önemli bir artışa işaret ettiği bildirildi.dayananlar: özün 2. maddesi↩ Geldiğin yere dön

21Konut arzındaki toparlanmanın yapı kullanım izinlerinde de görüldüğü ifade edilen çalışmada, deprem bölgesinin Türkiye genelindeki yapı kullanım izinlerinden aldığı payın deprem öncesinde ortalama yüzde 12 civarındayken 2025 yılında yüzde 20'nin üzerine çıktığı aktarıldı.dayananlar: özün 3. maddesi↩ Geldiğin yere dön

22"ARZ ÇOĞALDIKÇA PİYASADA BİR RAHATLAMA OLACAK"

23ANKA Haber Ajansı'na konuşan Tüm Emlak Danışmanları Birliği Genel Başkanı Hakan Akçam, TCMB'nin deprem bölgesinde konut arzındaki toparlanmanın kira enflasyonunu yavaşlattığı yönündeki tespitini doğru bulduğunu belirtti. Akçam, deprem sonrasında 11 ilde TOKİ tarafından ciddi miktarda konut üretildiğini ifade ederek, "O günden bugüne kadar da imal edilen konutlara, şehirleri terk edip başka illere taşınan depremzedelerimiz tekrar dönüşlerini yaptılar. Dolayısıyla oradaki konut eksiğini tamamlamış oldu. Özellikle deprem bölgesindeki kira enflasyonları ciddi anlamda düşmüş oldu" dedi.

24Bu gelişmenin deprem bölgesi dışındaki illere de yansıyacağını belirten Akçam, depremzedelerin geri dönüşlerinin özellikle göç alan illerde konut piyasasında boşluk oluşturacağını söyleyerek, kira oranlarında azalma gözlenmese bile stabil bir seyrin oluşabileceğini dile getirdi.

25"ARZ NOKTASINDA CİDDİ BİR RAKAM OLUŞTURACAK"

26Deprem konutlarının arz-talep dengesine etkisini değerlendiren Akçam, TOKİ'nin tarihindeki konut üretimine dikkati çekti. Akçam, "TOKİ tarihinde 2 milyona yakın bir konut üretmiş ve bu deprem zamanından bugüne kadar da 450 bin konut üretilmiş. Dolayısıyla 1/3'ünden daha fazla bir konut üretimi olmuş. Bu tabii ki arz noktasında ciddi bir rakam oluşturacak. Arz çoğaldıkça talebi karşılayacak ve piyasada bir rahatlama olacak" diye konuştu.

27Deprem bölgesindeki konut arzındaki artışın çevre illeri de etkileyeceğini belirten Akçam, bunun kiralarda yükselişin frenlenmesine yol açacağını söyledi. Akçam, şöyle konuştu:dayananlar: özün 4. maddesi↩ Geldiğin yere dön

28"Bu deprem bölgesindeki rahatlama da ister istemez Türkiye'nin tüm illerine, özellikle deprem bölgesine yakın illere de ciddi anlamda bir tesir edecek. Bu tesir nasıl olur? Kiralar örneğin 20 bin lira ise veya rakamlar yüksek ise yükselme noktasında bir frenleme olur. Çünkü mal sahipleri beklentinin ve rayiç bedelinin üzerinde bir rakamla çıkış yapsa bile kiracı tarafında bir rahatlama olursa ister istemez o çıkışı gerçekleştiremeyecekler. Bundan kaynaklı stabil bir seyir oluşacak."

29"250 BİN İLE 350 BİN ARASI KONUT EKSİĞİYLE YILI KAPATIYORUZ"

30Türkiye'de kiralık konut tarafında uzun süredir ciddi bir açık bulunduğunu kaydeden Akçam, son üç yılda ve pandemi sonrasındaki süreçte konut ihtiyacının tam olarak karşılanamadığını söyledi.

31Akçam, "1 milyon ihtiyacımız varken 650-700 bin konut ihtiyacı karşılanıyor, yapılıyor. Dolayısıyla 250 bin ile 350 bin arası bir konut eksiğiyle yılı kapatıyoruz. Yılı kapatmada da bu eksikten kaynaklı ihtiyaç çoğaldığı zaman ister istemez rakamlar yukarı doğru çıkıyor. Öncelikle depremden etkilenen 11 il ve onun etrafındaki diğer illerde konut arzını yükselttiğiniz zaman ister istemez enflasyonu da daha aşağıya doğru çekecektir" diye konuştu.dayananlar: özün 5. maddesi↩ Geldiğin yere dön

32Tamamlanan konut sayısındaki artış ile konutların fiilen kullanılmaya başlanması arasındaki farkı da değerlendiren Akçam, bir projenin açıklanmasının piyasa beklentileri üzerinde etkili olduğunu, konutların tamamlanmasıyla bu etkiyle reel olarak fiyatların ortaya çıktığını anlattı.

33"SUNİ KÖPÜK DEDİĞİMİZ ARTIŞ RAKAMLARI NORMALE DÖNER"

34Kira enflasyonundaki yavaşlamanın doğrudan kiraların ucuzlaması anlamına gelmeyebileceğine işaret eden Akçam, deprem konutlarının üretim ve teslim süreçlerinin uzun soluklu olduğunu ve imalat tarafında teslimlerin yapılmasının ardından fiyatlara etki edeceğini vurguladı.

35Şehirlerde kira fiyatlarının oldukça yüksek olduğuna dikkati çeken Akçam, özellikle büyükşehirlerde öğrencilerin konut ihtiyacının karşılanmasında sorun yaşandığını ifade etti. Akçam, "Burada da bu tip konut imalatları buradaki bir ihtiyacı boşaltıyor. Dolayısıyla ihtiyacı boşalttığı için ister istemez fiyatların da normal seyre, reel seyre, reel fiyatlara gideceğinin göstergesidir. Tabii o suni köpük dediğimiz artış rakamları da ister istemez normale doğru döner" dedi.

36"2027'NİN SONUNDA BU SORUNLARI KONUŞMAYACAĞIZ"

37Akçam, Önümüzdeki bir iki yılda deprem bölgesindeki konut arzı artışının kira enflasyonu üzerindeki etkisini ilişkin de konuşan Akçam, "Aslında konunun hepsi imalat, arz ve talep tarafı. İkisinin dengesi kurulduğu zaman ister istemez piyasada bir rahatlama ve nefes alma olacak. Bu deprem bölgesindeki konut artışları fiyatları biraz daha aşağıya doğru götürecek" değerlendirmesinde bulundu.

38Türkiye genelinde özellikle kiralık konut üretimine ihtiyaç olduğunu savunan Akçam, şunları kaydetti:

39"Hükümetimiz tarafından kiralık konut imalatına ilk defa İstanbul'da böyle bir projeyle TOKİ çıktı. İnşallah oradaki teslimatlar gerçekleşecek. Yine sosyal konut tarafı daha da yaygınlaştırılmaya çalışılıyor. Orada da bir arz yükselişi olacak. Dolayısıyla 2027'nin ikinci yarısından sonraki süreçte sanki Türkiye'mizde bu sorunları konuşmayacağız diye bir öngörümüz var."

40Tüm Emlak Danışmanları Birliği olarak 81 ilde ve 64 ülkede başkanlıklarının bulunduğunu anlatan Akçam, kira ve satılık konut fiyatlarının yükselmemesi konusunda görev almaya hazır olduklarını söyledi. Akçam, "Hepimiz Türkiye'de yaşıyoruz. Bu sorun genel bir sorun olduğu için bu sorunun da çözüm noktası olmak isteriz. Buradan da yetkililerimize mesaj vermek istiyorum" dedi.