Numan Kurtulmuş: Irak'ta silah devri hazırlığı başlıyor

1. kaynak belgesi

1(TBMM) - TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Irak Temsilciler Meclisi Başkanı Heybet Halbusi ile bir araya geldi. Görüşmenin ardından açıklamalarda bulunan Kurtulmuş, "Terörsüz Türkiye süreci ve terörsüz bölge süreciyle birlikte hep beraber dağılan parçalarımızı bir araya getiriyoruz. Birlik halinde beraber oluyoruz. Barış ve kardeşlik içerisinde inşallah hep beraber daha güçlü bir Orta Doğu ve bölgeyi inşa etmek kararlılığıyla yolumuza devam ediyoruz" dedi.

2TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş ile Irak Temsilciler Meclisi Başkanı Heybet Halbusi, gerçekleştirdikleri baş başa görüşmenin ardından heyetler arası görüşmeye katıldı. TBMM Başkanı Kurtulmuş ve Irak Temsilciler Meclisi Başkanı Halbusi, daha sonra Meclis'te ortak basın toplantısı düzenledi.

3Türkiye ile Irak arasında son zamanlarda fevkalade olumlu bir ivme yakalandığını belirten Kurtulmuş, bu sürecin başarılı bir şekilde sürdürülmesi bakımından ziyareti çok önemsediklerini ifade etti. 2024 yılında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Irak ziyaretinde 27 anlaşma ve mutabakat metninin imzalanmasının tarihi bir adım olduğunu kaydeden Kurtulmuş, bu yılın temmuz ayında Irak Başbakanı Ali Zeydi'nin Türkiye ziyaretinde de stratejik kararlar alındığını ve çok sayıda belge imzalandığını hatırlattı.

4"ELE ALDIĞIMIZ KONULARIN TAKİP VE KOORDİNASYONU GEREKLİ"

5İki ülke parlamentoları arasındaki iş birliğine değinen Kurtulmuş, "Ümit ediyorum ki, bundan sonra hükümetlerimizin arasında var olan bu olumlu gündem her iki ülkenin parlamentolarında da olumlu bir şekilde ilerletilecek ve Türkiye, Irak parlamentoları olarak yakın iş birliği çerçevesinde çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Ele aldığımız konuların sadece toplantılarda konuşulan konular olmaktan çıkarılması için takip ve koordinasyonunun gerekli olduğu ortadadır. Bu çerçevede her iki ülkenin de başta dostluk grupları olmak üzere aralarında oluşturacağı komitelerle bu süreci takip etmesini arzu ediyoruz" ifadesini kullandı.

6"ESKİ DÜZEN ÇÖKMÜŞ OLMAKLA BİRLİKTE YENİ DÜZEN HENÜZ KURULAMAMIŞTIR"

7Küresel ve bölgesel gelişmeleri değerlendiren Kurtulmuş, dünyanın önemli bir süreçten geçtiğini vurgulayarak şunları söyledi:

8"Mevcut sistem bütün kurumlarıyla, kuruluşlarıyla, kurallarıyla çökmüş vaziyettedir. Ancak eski düzen çökmüş olmakla birlikte yeni düzen henüz kurulamamıştır. Başta bölgemiz olmak üzere bütün dünyada yaşanan çatışmalar, gerilimler ve istikrarsızlık da aslında dünya sistemindeki bu sistemsizlik durumunun bir yansımasıdır. Hiç şüphesiz dünyadaki gerilim, çatışma ve istikrarsızlıktan en fazla etkilenen bölgelerin başında da Türkiye ve Irak olarak içinde bulunduğumuz Orta Doğu coğrafyası gelmektedir. Dolayısıyla biz bütün bu bölgede yaşananları çok yakından takip etmek ve tedbirlerimizi almak mecburiyetindeyiz. Zaten var olan istikrarsızlıklara bir de İsrail'in bölgedeki yayılmacı politikaları ve hemen hemen bölge ülkelerinin tamamına karşı geliştirdiği hasmane tavrı ve bölgedeki istikrarsızlaştırıcı politikaları da dikkate alındığında çok daha uyanık, çok daha güçlü ve çok daha iş birliği halinde olmamız gerek."

9IRAK'IN TUTUMUNA VE DEMOKRASİSİNE TAKDİR

10Türkiye'nin sorunlara "bölgesel sahiplenme ilkesi" çerçevesinde yaklaştığını söyleyen Kurtulmuş, dost bir ülkede yaşanan karışıklık veya çatışmaya Türkiye'nin bigane kalamayacağını söyledi. Irak'ın istikrarını ve geleceğini fevkalade önemsediklerini dile getiren Kurtulmuş, "Bu çerçevede Irak hükümetinin bölgesel ihtilafların dışında kalma, özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki ihtilaftan sonra İsrail ve Amerika'nın İran'a başlattığı savaştan sonra ortaya çıkan gerilim ve ihtilafların dışında kalma çabalarını, ayrıca yine Irak Merkezi Hükümeti'nin devlet otoritesini ve egemenliğini sağlamak konusundaki attığı adımları da takdirle karşılıyoruz."

11"ASYA İLE AVRUPA BİRBİRİNE BAĞLANACAK"

12Ekonomik ve sosyal ilişkilere değinen Kurtulmuş, ikili ticaret hacminin 17 milyar dolardan 30 milyar dolara çıkartılması kararlılığını ifade etti. Çifte vergilendirmenin önlenmesi, yatırımların teşvik edilmesi ve vizelerin kolaylaştırılması konularında anlayış birliği içinde olunduğunu kaydetti. Kurtulmuş ayrıca, Türkiye Maarif Vakfı okullarının sayısının artırılması, TİKA projeleriyle kalkınma desteği verilmesi ve Türkiye burslarından yararlanan Iraklı gençlerin sayısının artırılması konularının da görüşmede gündeme getirildiğini aktardı.dayananlar: özün 4. maddesi↩ Geldiğin yere dön

13Bölgesel iki önemli projeden ilkinin "Kalkınma Yolu Projesi" olduğunu belirten Kurtulmuş, projeye ilişkin şu bilgileri verdi:

14"Kalkınma Yolu Projesi bağlantısallığın en mükemmel manada sağlanacağı ve önümüzdeki dönemde hem Irak'ın gelişmesini hem bölgenin gelişmesini, kalkınmasını sağlayacak hem de Türkiye'nin gelişmesine katkıda bulunacak çok önemli bir projedir. Bu proje vasıtasıyla, bizim üzerimizden Irak ve Türkiye üzerinden Asya ile Avrupa birbirine bağlanacak. Asya ve Avrupa ekonomileri birbirleriyle entegre hale gelecektir. Onun için Kalkınma Yolu Projesi kapsamında atılacak her türlü adıma sonuna kadar destek vereceğimizi bir kere daha karşılıklı olarak teyit ettik. Bu sürecin hızlanması için neler yapılması gerektiği konusunda da fikirlerimizi paylaşmış olduk. Ümit ediyorum ki, Kalkınma Yolu Projesi en kısa süre içerisinde bütün bileşenleriyle birlikte aktif, görünür, hayata geçirilmiş olan bir proje, bir uygulama haline gelsin."

15Kurtulmuş, projenin kazan-kazan prensibiyle iki ülkeye maddi kazanç sağlamanın yanı sıra halkları, kültürleri ve şehirleri birbirine bağlayacağını vurguladı.

16TERÖRSÜZ TÜRKİYE VE BÖLGE SÜRECİ

17İkinci önemli projenin "Terörsüz Türkiye ve terörsüz bölge projesi" olduğunu ifade eden Kurtulmuş, 10 Ağustos tarihinde TBMM Genel Kurulu'nda 467 milletvekilinin oyuyla Terörsüz Türkiye ile ilgili kanun teklifinin yasalaştığını hatırlattı. Kurtulmuş, sürece ilişkin şu açıklamalarda bulundu:dayananlar: özün 3. maddesi↩ Geldiğin yere dön

18"Böylece Türkiye'nin, Cumhuriyet'in ilk asrının yarısını heba ettiğimiz terör meselesini bütünüyle geride bırakıyoruz. PKK bütün unsurlarıyla birlikte kendisini feshediyor ve silahlarını teslim etme sürecini başlatıyor. Bu sürecin bir yansıması olarak Suriye sınırları içerisinde PYD, YPG ve KCK'nın da hızlı ve süratli bir şekilde yeni Suriye yönetimine entegre olmasını takdirle karşıladığımızı ifade etmek isterim. Aynı şekilde Türkiye'deki bu 'Terörsüz Türkiye' yaklaşımının bütün bölgeye de etki edeceğini, terörden çok çekmiş olan Iraklı kardeşlerimizin de en kısa zamanda terörden ve silahlı gruplardan kurtulacağını ümit ediyoruz."

19IRAK'TAKİ SİLAHLI GRUPLARIN SİLAH BIRAKMA HAZIRLIĞI

20Irak'ın da terör örgütlerinden ve silahlı milis gruplarından temizleneceğini belirten Kurtulmuş, "Önümüzdeki aydan itibaren başlanacak olan Irak'taki silahlı grupların, milis grupların silahlarını Irak merkezi hükümetine devretmesiyle ilgili hazırlığın da çok önemli olduğunu ifade etmek isterim. Irak'ı yöneten Cumhurbaşkanı, Başbakan, Meclis Başkanı ve Yüksek Yargı Başkanı başta olmak üzere Irak'ın bütün unsurlarının da Irak'taki milislerin silahsızlandırılması konusunda ittifak halinde olması Irak için önemli bir kazançtır" dedi.dayananlar: özün 1. maddesi · alıntı↩ Geldiğin yere dön

21Kurtulmuş, önümüzdeki ay başlayacak silahsızlanma projesiyle Irak'ın barış ve esenlik coğrafyası olmasını, PKK ve türevlerinin silah bırakmasıyla da Suriye'nin her yerinde barış türkülerinin söylenmesini ümit ettiğini söyleyerek, "Bir asır evvel bir, beraber ve kardeş yaşayan coğrafyamız emperyalistlerin projeleri çerçevesinde paramparça edildi. Bir asır evvel Sykes-Picot Anlaşması çerçevesinde bütün bölge cetvellerle çizilerek halklar birbirlerinden uzaklaştırılmaya çalışıldı. Şimdi terörsüz Türkiye süreci ve terörsüz bölge süreciyle birlikte hep beraber dağılan parçalarımızı bir araya getiriyoruz. Birleşiyoruz. Birlik halinde beraber oluyoruz. Barış içerisinde, kardeşlik içerisinde inşallah hep beraber daha güçlü bir Orta Doğu ve bölgeyi inşa etmek kararlılığıyla yolumuza devam ediyoruz" diye konuştu.

22"TERÖRSÜZ TÜRKİYE YASASI HEM TÜRKİYE HEM BÖLGE İÇİN ÇOK ÖNEMLİ"

23Irak Temsilciler Meclisi Başkanı Heybet Halbusi ise ikili ilişkiler, bölgesel güvenlik, enerji ve ticaret konularında açıklamalarda bulundu.

24TBMM tarafından kabul edilen çerçeve yasaya değinen Halbusi, "Türkiye Büyük Millet Meclisi terörsüz Türkiye yasasını onayladınız. Bu konu hem Türkiye ve bölge için hem de çevredeki diğer ülkeler için çok önemli" dedi.

25Irak'ta yürütülen çalışmalara ilişkin bilgi veren Halbusi, 30 Eylül ile 1 Ekim tarihlerinde bütün silahların devlet otoritesi ve kontrolü altında olmasına yönelik bir çalışma gerçekleştirileceğini kaydetti. Bütün siyasi grubu olan parti başkanları ve Irak halkının diğer kesimlerinin bu konuda hemfikir olduğunu belirten Halbusi, bunun ulusal bir mesele olduğuna dikkati çekti. Bölgesel barış hedefine vurgu yapan Halbusi, "Biz bütün bölgemiz artık terörsüz bir bölge olsun istiyoruz. Bu konu gerçekten bütün ülkelerin istikrarını yakından ilgilendirmektedir" diye konuştu.dayananlar: özün 2. maddesi↩ Geldiğin yere dön

262025 ÇERÇEVE ANLAŞMASI VE BAKANLIKLAR ARASI KOORDİNASYON

27Ortak görüşmelerde iki ülke arasında birçok konunun ele alındığını bildiren Halbusi, 2025 yılında imzalanan Çerçeve Anlaşması'nı hatırlattı. Irak Dışişleri Bakanlığı ve ilgili diğer bakanlıklardan üst düzey yetkilileri ağırlayarak anlaşmanın detaylarını değerlendirdiklerini belirten Halbusi, bundan sonraki süreçte ilgili bakanlıkların koordinasyon içinde çalışmalarını sürdüreceğini iletti.

28STRATEJİK KALKINMA YOLU PROJESİ VE FİŞABUR KAPISI

29Kalkınma Yolu Projesi'nin iki ülke için stratejik bir konu olduğunu ve projeyi çok desteklediklerini ifade eden Halbusi, Hürmüz Boğazı'nda yaşanan son gelişmeler neticesinde petrol sevk edebilmek amacıyla yeni kapılar arandığını kaydetti. Bu doğrultuda Ovaköy Sınır Kapısı ile Fişhabur Kapısı'nın büyük önem teşkil edeceğini belirten Halbusi, petrol boru hattı anlaşmasının uzatıldığını ve Çerçeve Anlaşması'nın bu süreçte büyük rol oynadığını aktardı.

30Su konusunun da görüşmede gündeme geldiğini belirten Halbusi, suyun rasyonel kullanılması ve bu alanda yeni teknolojilerin devreye sokulması için Irak'ta Türk firmalarının katkılarının ve teknoloji transferinin söz konusu olacağını söyledi.

31TİCARET HACMİNDE 30 MİLYAR DOLAR HEDEFİ

32İki ülke arasındaki ekonomik ilişkilere dikkati çeken Halbusi, 2025 yılında ikili ticaret hacminin 17 milyar dolara ulaştırıldığını hatırlatarak, önümüzdeki yıllarda bu rakamı 30 milyar dolara çıkarmak istediklerini ifade etti.

33Anlaşmaların ve mutabakat zaptlarının Meclis onayından geçmesinin esas olduğunu vurgulayan Halbusi, "Biz Temsilciler Meclisi olarak bu konudaki desteklerimizi sürdüreceğiz ve yasama konusunda Irak için çalışmalarımızı devam ettireceğiz. Sayın Başkan'ın da dediği gibi bütün anlaşmalar, mutabakat zaptları aslında bir kağıt üzerinde kalan bir mürekkep olarak değil, uygulanması söz konusu" dedi.

2. kaynak belgesi

34TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, "Terörsüz Türkiye yaklaşımının bütün bölgeye etki edeceğini ümit ediyoruz" dedi.

35TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Irak Temsilciler Meclisi Başkanı Heybet Halbusi ile bir araya geldi. Kurtulmuş, Irak Temsilciler Meclisi Başkanı Halbusi ile baş başa görüşmesinin ardından heyetler arası toplantı gerçekleştirdi. İkili ardından ortak basın toplantısı düzenledi. Türkiye ile Irak arasında son zamanlarda olumlu bir ivmenin yakalandığını ifade eden Kurtulmuş, "Bu olumlu sürecin başarılı bir şekilde sürdürülmesi ve devam etmesi bakımından bugünkü ziyareti çok önemsediğimiz ifade etmek istiyorum. Irak Temsilciler Meclisi Başkanı Heybet Halbusi’nin Türkiye’ye yapmış olduğumuz ziyaret, Türkiye ile Irak arasında yaşanmış olan pozitif gündemin daha da ileriye götürülmesi için büyük bir önem taşımaktadır. Yaptığımız toplantılarda görüş birliği oluştu. Bu çerçevede her iki ülkenin başta dostluk grupları olmak üzere aralarında oluşturulacağı komitelerle bu süreci takip etmesini arzu ediyoruz" diye konuştu.

36"Mevcut sistem bütün kurulları ve bütün kurallarıyla çökmüş bir vaziyettedir"

37Dünya’nın çok önemli bir süreçten geçtiğini dile getiren Kurtulmuş, " Mevcut sistem bütün kurulları ve bütün kurallarıyla çökmüş bir vaziyettedir. Ancak eski düzen çökmüş olmakla birlikte yeni düzen de henüz kurulamamıştır. Başta bölgemiz olmak üzere bütün dünyada yaşanan çatışmalar, gerilimler ve istikrarsızlık ta aslında dünya sistemindeki bu sistemsizlik durumunun bir yansımasıdır. Irak’ın geleceğini ve istikrarını önemsiyoruz. Bu çerçevede Irak Hükümeti’nin bölgesel çatışmalarının dışında kalmasını, Hürmüz Boğazı’ndaki ihtilaftan sonra İsrail ve ABD’nin İran’a başlattığı savaşta ortaya çıkan gerilimlerin dışında kalma çabalarını takdirle karşılıyoruz" dedi.

38"Türkiye burslarından faydalanan Iraklı öğrenci sayısının arttırılmasını da dile getirdik"

39İki ülke arasında önemli meselelerin olduğunun altını çizen Kurtulmuş, "İki tarafta da olumlu bir şekilde yaklaşıyor. İkili ticaret hacmimizin 17 Milyar dolardan 30 milyar dolara çıkartılması kararlılığı yine aynı şekilde çifte vergilerin önlenmesi ve yatırımların teşvik edilmesi, özelliklle vizelerin kolaylaştırılması konusunda karşılıklı anlayışın gelişmesi gibi konularda çok ciddi bir şekilde anlayış birliği içerisinde olduğumuzu söylemek isterim. Türkiye’nin Irak’ta yönettiği okulların sayısının arttırılması, Türkiye’nin TİKA projeleri vasıtasıyla Irak’ın farklı bölgelerindeki kalkınma projelerine destek verilmesi yine Iraklı heyetle paylaşılmıştır. Türkiye burslarından faydalanan Iraklı öğrenci sayısının arttırılmasını da dile getirdik" şeklinde konuştu.

40"Terörsüz Türkiye yaklaşımının bütün bölgeye etki edeceğini ümit ediyoruz"

41Konuşmasının devamında Türkiye ve Irak’ın da içinde bulunduğu iki önemli projeden bahseden Kurtulmuş, bunlardan birisinin Kalkınma Yolu Projesi olduğunu söyleyerek "Bu proje bağlantının en mükemmel planda sağlanacağı ve önümüzdeki dönemde hem Irak’ın gelişmesini hem de bölgenin gelişmesini sağlayacak hem de Türkiye’nin gelişmesine katkıda bulunacak çok önemli projedir. Bu proje vasıtasıyla hem Asya’nın Irak ve Türkiye üzerinden Avrupa ile birbirine bağlanacak hem de Asya ve Avrupa ekonomileri birbirleriyle entegre haline gelecektir. Bu proje kapsamında atılacak her türlü adıma sonuna kadar destek vereceğiz. Bu sürecin hızlanması için neler yapılması gerektiğini paylaştık. İkinci önemli proje ise Terörsüz Türkiye ve bölge projesinin hayata geçirilmesi için adımların atılmış olmasıdır. Terörsüz Türkiye sürecinin yansıması olarak Suriye sınırları içerisinde PYD-PKK ve PJK’nın hızlı bir şekilde Suriye Hükümeti’ne entegre olmasını takdirle karşıladığımızı ifade etmek isterim. Aynı şekilde ülkemizdeki Terörsüz Türkiye yaklaşımının bütün bölgeye de etki edeceğini terörden çok çekmiş olan Iraklı kardeşlerimizin de en kısa zamanda terörden ve silahlı gruplardan kurtulacağını ümit ediyoruz. Çok sayıda silahlı örgütün Irak’ın başına bela olduğunu ve halka ne kadar zulüm ettiğini biliyoruz. Şimdi Irak da terör örgütlerinden temizlenecek ve silahlı milis gruplarından arındırılacak. İnşallah terörsüz Irak’ta inşa edilecektir. Önümüzdeki aydan itibaren başlanacak Irak’taki silahlı grupların silahlarını Irak Merkezi Hükümeti’ne devretmesi ile ilgili hazırlığında çok önemli olduğunu ifade etmek isterim" dedi.

42"Biz istiyoruz ki; bütün bölge, terörsüz bir bölge olsun, silahlı gruplar olmasın"

43Irak Temsilciler Meclisi Başkanı Heybet Halbusi ise ikili görüşmede pek çok stratejik konunun görüşüldüğünü belirterek şöyle devam etti:

44"Sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve TBMM’yi, ’Terörsüz Türkiye Yasası’nı onaylamanızdan ötürü sizi tebrik ediyorum. Bu konu hem Türkiye hem de bölge için çok önemli. Irak’ta pratik çalışmalar yapılıyor. Özellikle bu ayın 30’u veya Ekim ayında bütün silahların devlet otoritesi altında çalışma yapılacak. Siyasi grubu olan bütün parti başkanları ve halkın tüm kesimleri bu konuda hemfikir çünkü bu ulusal bir konudur. Biz istiyoruz ki; bütün bölge, terörsüz bir bölge olsun, silahlı gruplar olmasın. Bu konu tüm ülkelerin istikrarını yakından ilgilendiriyor. Görüşmelerimizde birçok konuya değindik. Bildiğiniz gibi 2025 yılında iki ülke arasında çerçeve anlaşması imzalandı. Irak Dışişleri Bakanlığı yetkilileri parlamentoya gelerek anlaşma ile ilgili bilgi verdi. Bütün bu detayları koordinasyon içerisinde çalışıyoruz. Hürmüz Boğazında yaşanan son gelişmeler nedeniyle Irak petrolünün aktarılması için Türkiye’nin önemli bir rol oynayacak"