Fuat Oktay, Çekya ile ticarette 10 milyar doları hedefledi

1. kaynak belgesi

1(TBMM) - TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay başkanlığındaki heyet, parlamentolar arası ilişkileri geliştirmek üzere Çekya’nın başkenti Prag’a resmi ziyarette bulundu. Ziyarete ilişkin açıklamalarda bulunan Oktay, iki ülke arasındaki ticaret hacminin 6,5 milyar dolara ulaştığını belirterek, "Yeni hedefimiz 10 milyar dolar ve üzeri. Ayrıca hava savunma sistemleri başta olmak üzere savunma sanayisinde, havacılıkta ve teknolojide önemli iş birliği fırsatlarını değerlendiriyoruz" dedi.

2TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay ile beraberindeki Dışişleri Komisyonu üyeleri, Çekya Senatosu Dış İlişkiler, Savunma ve Güvenlik Komisyonu’nun daveti üzerine Prag’a resmi ziyarette bulundu.

3TBMM Dışişleri Komisyonu heyeti, Büyükelçi Metin Feyzioğlu ve Büyükelçilik personeli tarafından karşılanırken, Çekya’daki siyasi, ekonomik ve diplomatik gelişmeler ile Türkiye-Çekya ilişkilerine yönelik bilgilendirmelerde bulunuldu.

4Bilgilendirmenin ardından açıklamalarda bulunan Fuat Oktay, Türkiye ile Çekya arasındaki ilişkilerin her geçen gün daha da güçlendiğini belirterek, yürütme ve devlet başkanları düzeyinde hızla ilerleyen ilişkilerin parlamentolar arasında da aynı ivmeyle geliştirilmesi amacıyla Çekya’da temaslarda bulunduklarını söyledi. Oktay, Türkiye-Çekya ilişkilerinin ekonomik, ticari, savunma sanayisi, turizm, havacılık, teknoloji ve inovasyon başta olmak üzere çok sayıda alanda önemli fırsatlar barındırdığını ifade etti.

5"HEDEF 10 MİLYAR DOLAR VE ÜZERİ"

6Türkiye ile Çekya arasındaki ekonomik ilişkilerin son dönemde önemli bir ivme kazandığına dikkati çeken Oktay, iki ülke arasındaki ticaret hacminin 6,5 milyar dolar seviyesine ulaştığını kaydetti. 5 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefinin aşılmış olduğunu aktaran Oktay, "İlişkilerin 10 milyar doların üzerine çıkması noktasında son derece hızlı bir şekilde ilerlediğini görüyoruz" değerlendirmesinde bulundu.

7SAVUNMA SANAYİSİNDE YENİ İŞ BİRLİĞİ ALANLARI

8İki ülke ilişkilerinde savunma sanayisinin önemli bir başlık olduğunu dile getiren Oktay, ASELSAN ile Çekya’daki savunma sanayisi şirketleri arasında yapılan anlaşmalara işaret etti. Mevcut anlaşmaların ötesine geçerek ortak yatırım ve üretim imkanlarının da değerlendirileceğini belirten Oktay, "Özellikle hava savunma sistemleri, yakın ve alçak irtifa hava savunma sistemleri bunun içerisinde" diyerek Türkiye'deki ilgili kurumların çalışmalarının devam ettiğini ve parlamenter diplomasi yoluyla bu ilişkileri daha ileri taşımak istediklerini ifade etti. Oktay, savunma sanayisi iş birliğinin yalnızca ASELSAN ile sınırlı kalmayıp Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu başta olmak üzere farklı kurum ve kuruluşların da sürecin içerisinde yer alabileceğini kaydetti.

9HAVACILIK, TURİZM VE TEKNOLOJİ ALANINDAKİ TEMASLAR

10Oktay, Pegasus Airlines ile Çekya'nın havayolu şirketi arasında 2025 yılında yapılan anlaşmanın son aşamaya geldiğini, Türkiye'de Rekabet Kurulu'ndan geçen anlaşmanın Çekya tarafındaki sürecinin de tamamlanmak üzere olduğunu bildirdi. Havayollarındaki gelişmenin turizm ve kültürel iş birliğini artıracağını vurgulayan Oktay, yılda yaklaşık 400 bin Çek turistin Türkiye'yi ziyaret ettiğini, yaklaşık 100 bin Türk vatandaşının da Çekya'ya gittiğini aktardı.

11Teknoloji ve inovasyon alanında da ciddi fırsatlar bulunduğunu kaydeden Oktay, Çekya'nın mühendislik ile Ar-Ge tecrübesi ve Türkiye'nin teknolojik altyapısıyla somut projeler geliştirmeyi ve yatırımcıların önünü açmayı hedeflediklerini belirtti.

12"RUSYA-UKRAYNA SAVAŞINDA DİPLOMASİ VE DİYALOG ÖNCELENİYOR"

13Çekya'da Rusya kaynaklı güvenlik ve tehdit algısının bulunduğunu aktaran Oktay, Türkiye'nin hem Rusya hem de Ukrayna ile iletişim kurabilen ve diyalog kanallarını açık tutan bir ülke olduğunu söyledi. Oktay, "Bu alanda da buradaki ilişkilere, sorunlara farklı nasıl çözüm üretmekle ilgili nasıl katkılarımız olabilir, yine parlamenter diplomasi nezdinde biz buna nasıl katkı verebiliriz, bunları değerlendiriyor olacağız" dedi.

14GÜNDEMDE İRAN, HÜRMÜZ, GAZZE VE AVRUPA GÜVENLİĞİ VAR

15Temaslarda İran, Hürmüz Boğazı ve Gazze'deki gelişmelerin yanı sıra İsrail'in bölgedeki politikaları, Balkanlar, Avrupa güvenlik mimarisi, transatlantik ilişkiler ve NATO'nun son zirvesinde alınan kararların da görüşüleceğini ifade eden Oktay, iki ülkenin bu alanlarda nasıl daha yakın çalışabileceğinin ele alınacağını belirtti.

16Ziyaret kapsamında TBMM Dışişleri Komisyonu heyetinin Çekya Senatosu ve Temsilciler Meclisi'nde temaslarda bulunması bekleniyor.

2. kaynak belgesi

17Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay, Türkiye’nin Prag Büyükelçiliği’nde yaptığı yaptığı açıklamada, "Çekya ve Türkiye boyutuna baktığımızda özellikle ilişkilerin ekonomik boyutunda 5 milyar dolarlık bir hedef olması neredeyse an itibarıyla o 5 milyar doları aşmış durumda. 6,5 milyar dolara gelen bir ticaret hacmimiz var ama onu şu an 10 milyar dolar seviyesine ve onun üzerine çıkarma hedefimiz var" dedi.dayananlar: özün 1. maddesi · 1. alıntı↩ Geldiğin yere dön

18TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Oktay ile beraberindeki komisyon üyeleri, Çekya Senatosu Dış İlişkiler, Savunma ve Güvenlik Komisyonu’nun daveti üzerine Prag’a resmi ziyaret gerçekleştirdi. Ziyaret kapsamında Türkiye ile Çekya arasındaki parlamentolar arası ilişkilerin geliştirilmesi, iki ülke arasındaki karşılıklı iş birliği imkanlarının artırılması ve bölgesel ile uluslararası gelişmelere ilişkin görüş alışverişinde bulunulması hedefleniyor.

19Fuat Oktay başkanlığındaki TBMM Dışişleri Komisyonu heyetinde; AK Parti Balıkesir Milletvekili Mustafa Canbey, AK Parti İzmir Milletvekili Ceyda Bölünmez Çankırı, Yeni Parti Düzce Milletvekili Talih Özcan ve MHP Erzurum Milletvekili Kamil Aydın yer alıyor.

20Prag Büyükelçiliğinde heyete bilgilendirme yapıldı

21TBMM Dışişleri Komisyonu heyeti, Çekya ziyaretinde ilk olarak Türkiye’nin Prag Büyükelçiliği tarafından verilen davete katıldı. Büyükelçi Metin Feyzioğlu ve Büyükelçilik personeli tarafından heyete, Çekya’daki siyasi, ekonomik ve diplomatik gelişmeler ile Türkiye-Çekya ilişkilerine yönelik kapsamlı bilgilendirmelerde bulunuldu.

22"Türkiye-Çekya dostluk grubuyla bir görüşmemiz olacak"

23TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Oktay, Türkiye ile Çekya arasındaki ilişkilerin her geçen gün daha da güçlendiğini belirterek, "Aslında bu, hükümetler arasında, devlet başkanları nezdinde ve bakanlar nezdinde yürütme boyutu nezdinde esasen son derece hızlı devam ettiği için de Millet Meclisi boyutunda da aynı ilişkileri güçlendirmeye çalışıyoruz. Biz Dışişleri Komisyonu olarak da belirli konuları görüşmek üzere buradayız aslında. Yarın ilk iş olarak Sanayi ve Ticaret Bakanı’yla bir görüşmemiz var. Hemen akabinde yine muhatabımız olan arkadaşlarla - Senato ve Temsilciler Meclisi’nden oluşan iki kanadı var parlamentonun burada - dolayısıyla Senato komisyonu başkanı, aynı zamanda Savunma ve Güvenlik Komisyonu başkanlığını da yürüten muhatabımızla bir görüşmemiz olacak. Sonrasında yine Temsilciler Meclisi Başkanı ve üyeleriyle görüşmemiz olacak. Dostluk grubuyla, Türkiye-Çekya dostluk grubuyla bir görüşmemiz olacak. Aynı zamanda da yine Çekya’nın AB komisyonu ile de ayrı bir görüşmemiz olacak. Onun dışında yine çok daha farklı görüşmelerimiz var ama ana hatları itibarıyla bu kısımda" dedi.

24"Ticaret hacmimizi 10 milyar dolar seviyesine ve onun üzerine çıkarma hedefimiz var"

25Çekya ile ticaret ilişkilerine değinen Oktay, "Çekya ve Türkiye boyutuna baktığımızda özellikle ilişkilerin ekonomik boyutunda 5 milyar dolarlık bir hedef olması neredeyse an itibarıyla o 5 milyar doları aşmış durumda. 6,5 milyar dolara gelen bir ticaret hacmimiz var ama onu şu an 10 milyar dolar seviyesine ve onun üzerine çıkarma hedefimiz var. Biz görüyoruz ki ilişkiler onun üzerine çıkma boyutunda son derece hızlı bir şekilde ilerliyor. İlerleme boyutuna baktığımızda da aslında savunma sanayii tabii ki bunların başında geliyor. Savunma sanayiiyle alakalı da yine en son NATO zirvesinde Türkiye’de devlet başkanı nezdinde ziyaret temsil edilmişti. Türkiye’de aynı zamanda yine Sayın Başbakan ve kabinesi çerçevesinde de ilişkilerimiz son derece güçlü olduğu ikili ilişkiler boyutuna bakıyoruz bir bütün olarak" şeklinde konuştu.

26Savunma sanayisinde yeni iş birliği alanları

27İki ülke ilişkilerinde savunma sanayisinin önemli bir başlık olduğunu belirten Oktay, "Savunma sanayiiyle alakalı baktığımızda ASELSAN ve savunma sanayii ile Çek grubu arasında yapılan bir anlaşma var ama onun hemen ötesinde de yine bunun daha somut ilişkilere dönüştürülebilecek bir boyut var. ASELSAN’la birlikte bir yatırım noktası, birlikte hareket edilebilecek bir alan var. Bunu görüşürüz; bu yarınki görüşmelerimiz içerisinde olacak" ifadelerini kullandı.dayananlar: özün 2. maddesi↩ Geldiğin yere dön

28Özel sektörde de çok farklı alanlarda iş birliği imkanları olduğunu aktaran Fuat Oktay, "Bunu artırmak üzere yine yarınki görüşmelerimiz bu alanda yoğunlaşacak, bunu görüşeceğiz. Özellikle hava savunma sistemleri, yine özellikle yakın ve alçak irtifa hava savunma sistemleri bunun içerisinde. Bu ilişkiler devam ediyor en son yine Türkiye’de yapılan görüşmeler ve anlaşmaların daha ileriye götürülmesiyle ilgili çalışmalar ilgili birimlerimizin elinde. Biz de bunu parlamentolar nezdinde parlamenter diplomasi kullanarak daha ileriye götürme arzusundayız. Tabii Makine ve Kimya Endüstrisi de bunun içerisinde. Sadece ASELSAN değil, diğer boyutlarda yine savunma sanayii boyutu eklenecek, devam edecek" diye konuştu.dayananlar: 2. alıntı↩ Geldiğin yere dön

29Havacılıktaki anlaşma turizm ve kültürel ilişkileri güçlendirecek

30TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, Türkiye ile Çekya arasındaki havacılık alanındaki iş birliğinin de ilişkilerin geliştirilmesine önemli katkı sağlayacağını belirtti. Fuat Oktay, "Pegasus Hava Yolları boyutunda yine Çekya hava yollarıyla yaptığı bir anlaşma vardı; 2025’te yapılan anlaşmaydı. Bu da son aşamaya gelmiş durumda. Türkiye’de Rekabet Kurulu’ndan geçti, burada da son aşamaya gelmiş durumda. Ümit ediyoruz ki o da bir an önce sonuçlandırılacak çünkü havayollarındaki gelişme demek iki ülke arasında turizm boyutunda ve kültürel alandaki iş birliğinin gelişmesi demek. Sadece Türkiye ve Çekya arasında değil, aynı zamanda da Türkiye ve Avrupa Birliği nezdinde de bunu düşünmek gerekir" dedi.dayananlar: özün 3. maddesi↩ Geldiğin yere dön

31400 bin Çek turist Türkiye’yi ziyaret ediyor

32Türkiye ile Çekya arasında turizm alanında da yoğun bir hareketlilik bulunduğuna işaret eden Oktay, "Turizm boyutunda yoğun bir iş birliği var. 400 bin turisti ağırlıyoruz; 100 bin turistimiz buraya geliyor, Türk turistler olarak. Biz de aslında hemen sokağa çıktığımızda burada çok yoğun şekilde Türkleri görme şansımız da var, farklı sebeplerle gelen Türkleri. Dolayısıyla bunun hem ticarete hem turizme, hem kültürel faaliyetlere artarak devam etmesini arzu ediyoruz" şeklinde konuştu.

33"Teknoloji ve inovasyonda ciddi fırsatlar var"

34İki ülke arasında teknoloji, inovasyon ve araştırma-geliştirme alanlarında da önemli iş birliği potansiyeli bulunduğunu belirten Oktay, Çekya’nın mühendislik ve Ar-Ge alanındaki tecrübesine, Türkiye’nin ise son 10-15 yılda geliştirdiği teknolojik ve inovasyon altyapısına dikkati çekti. Fuat Oktay, "Dolayısıyla bu alanda da birlikte çalışmaya başladık. Bunu somut projelere nasıl dönüştürebiliriz? Parlamenter olarak da bunun önündeki engelleri nasıl kaldırabiliriz, iş insanlarının ve yatırımcıların önünü nasıl açabiliriz; bunları değerlendiriyor olacağız yarın. Ve burada da ciddi fırsatların olduğunu görüyoruz. Onun ötesinde tabii ki gerek müteahhitlik alanında gerek diğer birçok alanda da fırsatlar var" ifadelerini kullandı.

35Parlamenter diplomasiyle bölgesel sorunlara katkı

36Türkiye-Çekya ilişkilerinin yalnızca ekonomik ve ticari boyutla sınırlı olmadığını vurgulayan TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, TBMM Dışişleri Komisyonu olarak temel gündemlerinin ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve küresel gelişmeler olduğunu kaydetti. Fuat Oktay, "Ama tabii biz Dışişleri Komisyonu olduğumuz için bizim ana gündemimiz: hem ikili ilişkiler boyutunda hem bölgesel hem de her iki ülkeyi ve bölgeyi ilgilendirecek küresel ilişkiler noktasında hem karşılıklı fikir teatisinde bulunmak, ama aynı zamanda da bölgesel sorunlara da birlikte nasıl çözüm üretebiliriz; onunla ilgili yine birlikte çalışmanın altyapısını oluşturmak" diye konuştu.

37Rusya-Ukrayna savaşında Türkiye’nin diplomasi rolü

38Çekya’da Rusya kaynaklı güvenlik ve tehdit algısının bulunduğuna işaret eden Oktay, Türkiye’nin hem Rusya hem de Ukrayna ile iletişim kurabilen ve her iki tarafla da diyalog kanallarını açık tutan bir ülke olduğunu söyledi. TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı, "Buraya baktığımızda da zaten özellikle tüm bu bölgede Çek Cumhuriyeti’nin Rusya’dan kaynaklı bir algı ve tehdit algısı var. Dolayısıyla biz Türkiye olarak baktığınızda hem Rusya’yla hem Ukrayna’yla konuşabilen, her iki tarafta rahat konuşabilen ve sorunlara aslında diyalog yoluyla, diplomasi yoluyla da çözümler üretebilen, her iki tarafta da güveni sağlamış olan bir ülkeyiz. Bu hem devlet başkanları nezdinde hem hükümetler hem parlamentolar ve tüm farklı alanlarda. Dolayısıyla bu alanda da buradaki ilişkilere sorunlara farklı nasıl çözüm üretmekle ilgili nasıl katkılarımız olabilir, yine parlamenter diplomasi nezdinde biz buna nasıl katkı verebiliriz; bunları değerlendiriyor olacağız" dedi.

39Gündemde İran, Hürmüz, Gazze ve Avrupa güvenliği var

40Oktay, temaslarda yalnızca ikili ilişkilerin değil, dünyanın ve bölgenin gündemindeki kritik gelişmelerin de ele alınacağını belirtti. Oktay, "Tabii ki tüm dünyanın gündeminde olan İran, Hürmüz Boğazı ve yine Gazze konusu ve İsrail’in bölgedeki politikaları bunlar yine değerlendireceğimiz ana gündem maddeleri içerisinde olacak. Balkanlardaki gelişmeler, Avrupa’daki gelişmeler, Avrupa güvenlik mimarisindeki ve aynı şekilde transatlantikteki sorunlar ve NATO’nun en son zirve alınan kararlar çerçevesindeki ileriye dönük yapılanması çalışmalarında yine birlikte nasıl çalışabiliriz; bunlarda yine karşılıklı değerlendirme fırsatımız olacak. Bu her iki ülke açısından hem Türkiye açısından hem Çek Cumhuriyeti açısından son derece verimli bir toplantı olacağına inanıyoruz" şeklinde konuştu.dayananlar: özün 4. maddesi↩ Geldiğin yere dön

41"Toplantılara uzatmadan devam edelim şeklinde bir karar almıştık"

42Çekya ile gerçekleştirilen ilk toplantıya değinen Fuat Oktay, "Çek Cumhuriyeti çok uzun bir aradan sonra -yanılmıyorsam 15 yıl diye hatırlıyorum- komisyonlar nezdinde ilk toplantıyı Mayıs’ta Türkiye’de yapmıştık biz. Oradaki birlikte çalışacağımız konuların ne kadar geniş olduğunu gördüğümüzde ve birlikte aslında hem hükümetler nezdinde hem de parlamento boyutunda nasıl katkı verebileceğimizi farkına vardığımızda iki taraf olarak da hiç uzatmadan ikinci toplantıyı hızlı bir şekilde daha detay ve gündem odaklı yapalım Çekya’da ve hatta mümkünse uzatmadan üçüncü ve dördüncülere devam edelim şeklinde bir karar almıştık. Bu onun ikinci toplantısı burada" ifadelerini kullandı.

43Çekya’da sergilenen misafirperverliğe vurgu yapan Oktay, "Burada gördüğümüz aslında ilk andan itibaren de misafirperverlikten dolayı, hem yakınlıktan dolayı ben başta Sayın Büyükelçimiz olmak üzere buradaki tüm yetkililere de yürekten teşekkür ediyorum. Burada yapılan çalışmalarda yerinde gördük, vatandaşlarımızın Türkiye’nin sunduğu hizmetlerden duyduğu memnuniyete şahit olduk. Dolayısıyla bu da bizim aslında Türkiye sınırlarının ötesinde evimiz olan büyükelçiliklerimizin ev sahibi olarak da Türkiye’nin temsilcileri olarak da nasıl Türkiye’yi temsil ettiklerine biz bir kez daha şahit olduk. Bundan da duyduğumuz memnuniyeti ben bir kez daha ifade etmek istiyorum ve komisyon olarak da Sayın Büyükelçimize ve tüm ekiplere de yürekten teşekkür ediyorum" diye konuştu.

44Çekya Senatosu ve Temsilciler Meclisi’nde önemli temaslarda bulunulacak

45Ziyaretin ilerleyen bölümlerinde Çekya Senatosu ve Temsilciler Meclisi’nde önemli temaslarda bulunularak, gerçekleştirilecek resmi ziyaret ve toplantılarda parlamentolar arası ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve küresel gündemin muhataplarla değerlendirilmesi bekleniyor. Görüşmelerde Türkiye-Çekya ilişkilerinin yanı sıra Avrupa güvenliği, küresel ve bölgesel gelişmeler, savunma ve güvenlik konuları ile parlamentolar arası iş birliğinin geliştirilmesine yönelik başlıkların ele alınması öngörülüyor.

46TBMM Dışişleri Komisyonu heyetinin Prag temaslarının, iki ülke arasındaki siyasi diyaloğun ve parlamenter diplomasi kanallarının güçlendirilmesine büyük katkı sağlaması hedefleniyor.