12:46 TSİ

KÖŞE YAZISIGündem

Bir Başkadır: Hepimiz Birbirimizden Korkuyoruz

YazanAlper KayaSinema yazarıYazıdaki görüşler yazarına aittir.

5. sürüm son güncelleme

Yazı

Sovyet sinemasının öncülerinden Dziga Vertov, yaklaşık bir asır önce ortaya koyduğu “Sine-Göz” (Kino-Glaz) yaklaşımıyla kameranın yalnızca gördüğümüz dünyayı kaydetmesini değil, gözümüzün göremediklerini de görünür kılmasını savunuyordu. Ona göre sinema, hayatın içindeki gerçekliği keşfetmenin bir yoluydu. Bir sinemacı olarak yıllardır hikâyelerin peşinden giderken, beyazperdede gördüklerimizin çoğu zaman yaşadığımız toplumun görünmeyen taraflarını anlattığına inanıyorum. İşte bu yüzden bu köşenin adı Sinegöz. Burada filmleri yalnızca sinemasal değerleriyle değil, insana, topluma ve yaşadığımız zamana tuttukları aynayla da değerlendirmek istiyorum. Çünkü bazen bir film, bize yalnızca bir hikâye anlatmaz; içinde yaşadığımız ama farkına varamadığımız bir gerçeği gösterir. İlk yazımda Berkun Oya’nın Bir Başkadır dizisinin ikinci sezonuna bakarken de tam olarak bu sorunun peşine düşüyorum: Perdede izlediğimiz korku, aslında ne kadar bizim hayatımızın bir parçası?

Berkun Oya’nın Bir Başkadır dizisi, ilk sezonunda birbirini tanımayan, anlamayan, hatta anlamaya pek de niyeti olmayan insanların hikâyesini anlatıyordu. Türkiye’nin kültürel fay hatlarında dolaşırken seküler ve muhafazakâr dünyaları aynı kadrajda buluşturuyordu. Üstelik bunu büyük sözler söylemeden, küçük insan hikâyelerinin içerisinden yapıyordu. İkinci sezon ise bu karşılaşmayı başka bir yere taşıyor. Artık mesele birbirimizi anlayıp anlamamamız değil. Birbirimizden neden bu kadar korktuğumuz.

İkinci sezonda üç farklı sosyoloji, üç farklı hayat ve aslında tek bir ortak duygu var: Korku.

Bir tarafta seküler, eğitimli, ekonomik açıdan görece güvenceli psikiyatrist Peri. Ailesine karşı sorumlulukları, mesleki kimliği ve korumaya çalıştığı düzeniyle kendi sınıfının sınırları içerisinde yaşıyor.

Diğer tarafta Meryem. Hayatın alt basamaklarında tutunmaya çalışan, eşi Hilmi’nin YouTube’da yayımladığı videolarla hiç alışık olmadığı bir ilginin kapısını aralayan bir kadın. İmam olan Hilmi’nin videoları izlendikçe, söyledikleri karşılık buldukça, bu küçük şöhret hem onun hem de Meryem’in hoşuna gidiyor. Görünür olmak, duyulmak, önemsenmek… Belki de hayatlarında ilk kez kendi seslerinin bu kadar uzağa ulaştığını hissediyorlar.

Ancak popülerliğin yarattığı o kısa süreli coşku, yerini giderek büyüyen bir korkuya bırakıyor. Hilmi, kendisine bu görünürlüğü kazandıran videolarındaki sözleri nedeniyle gözaltına alınıyor ve tutuklanıyor. Berkun Oya’nın burada kurduğu dramatik tersine dönüş oldukça güçlü. Karakterlerine önce küçük bir mutluluk veriyor, ardından aynı mutluluğu trajedilerinin kaynağına dönüştürüyor. Dün ilgiyle karşılanan sözlerin bugün bir suçlamaya dönüşebilmesi, yalnızca bir imamın değil, bu ülkede söz söyleyen herkesin üzerine düşünmesi gereken bir mesele. İnsanın kendi sesinden korkmaya başlaması, bir toplumun yaşayabileceği en büyük sessizliklerden biri değil midir?

Üçüncü hikâyenin merkezinde ise Başkomiser Muzaffer var. Geçmişte yaptıklarıyla hesaplaşmaya çalışan, vicdanının sesini susturamayan ama aynı zamanda sahip olduğu makamın gücünden vazgeçemeyen bir adam. İçeride kırılgan, dışarıda muktedir. Kendi geçmişinden korkarken başkalarının bugününü korkuyla şekillendiriyor.

Berkun Oya’nın senaryosundaki en çarpıcı ortaklık tam da burada ortaya çıkıyor. Üstelik Muzaffer karakterini yalnızca bir otorite figürü olarak değil, kendi otoritesinin içerisinde sıkışmış bir insan olarak kurması, hikâyeyi tek boyutlu bir güç eleştirisinin ötesine taşıyor.

Muzaffer, psikiyatrist Peri’ye açtığı iç dünyasının dışarıya sızmasından korkuyor. Peri ise Muzaffer’in temsil ettiği makamdan, yani devletin gücünden korkuyor. Peri’nin korkusu bununla da sınırlı değil. Kesilmemiş bir faturanın bile kendisine nasıl bir bedel olarak dönebileceğini düşünüyor.

Herkesin birbirinden korktuğu, kimsenin kendisini bütünüyle güvende hissetmediği bir toplumsal düzen…

Peki, Meryem’in sofraya kusması?

Belki de bütün sezonun en güçlü politik sahnesi. Söylenemeyenlerin, bastırılanların, sindirilemeyenlerin bedensel bir dışavurumu. Meryem yalnızca midesindekileri değil, belki de kendisine dayatılan bütün bu düzeni çıkarıyor. Berkun Oya’nın burada açıklamak yerine göstermeyi tercih etmesi, sahneyi çok daha etkili kılıyor. Çünkü sinema bazen bir karakterin söyleyemediklerini, onun bedeni üzerinden anlatır. Bazen bir toplumun ruh hâlini anlatmak için uzun diyaloglara ihtiyaç yoktur. Tek bir sahne yeter.

Ya imam?

O da Türkiye’nin bir başka özeti değil mi?

Üstelik dizinin yayımlanmasından yalnızca günler önce, Adana’da görev yapan imam Mustafa İslam’ın ekonomik adaletsizlikleri eleştirdiği vaazının videosuna Türkiye’den erişim engeli getirildiği haberleri yayımlandı. Mustafa İslam gözaltına alınmadı, tutuklanmadı; engellenen, kamuoyuna ulaşan sözleriydi.

Kurmacada Hilmi’nin videoları nedeniyle tutuklanmasıyla gerçek hayatta Mustafa İslam’ın vaazının erişime kapatılması aynı hukuki olaylar değil elbette. Ancak ikisinin yan yana gelişi, Türkiye’nin bugünkü ruh hâline ilişkin çarpıcı bir soru doğuruyor.

Bir imamın kürsüde söyledikleriyle bir başka imamın kamera karşısında söyledikleri, neden böylesine benzer tartışmaların merkezine yerleşiyor?

Muhtemelen Berkun Oya senaryosunu yazarken Mustafa İslam’ın yaşayacaklarını bilmiyordu. Fakat sanatın gerçek hayatla bu kadar yakın bir tarihte buluşması yalnızca tesadüf müdür? Yoksa iyi bir senarist, yaşadığı toplumun nereye doğru sürüklendiğini bizden önce mi görür? Belki de iyi bir hikâye anlatıcısının en önemli becerisi geleceği tahmin etmek değil, bugünün içerisinde saklı olan yarını görebilmektir.

İkinci sezonun sinemasal tercihleri, dramaturjisi, karakter derinliği ve anlatı ritmi üzerine pek çok eleştiri yapılabilir. İlk sezonun daha doğal akan anlatısının yerini zaman zaman toplumsal meselelerin daha belirgin biçimde öne çıktığı bir yapı alıyor. Ancak benim için sezonun en büyük kazanımlarından biri, Berkun Oya’nın oyunculuğu oldu.

Muzaffer’i canlandırırken kurduğu o rahatsız edici gerçeklik, özellikle vicdanıyla makamı arasında sıkıştığı anlarda son derece etkileyici. Gücünü kaybetmekten korkan bir adamın kırılganlığını, karakterin otoritesini zayıflatmadan gösterebilmesi önemli bir oyunculuk başarısı. Muzaffer’i yalnızca yaptıklarıyla değil, yapamadıklarıyla ve söyleyemedikleriyle de tanıyoruz. Senaristliğini ve yönetmenliğini tartışabiliriz ama oyunculuğunun yarattığı etkiyi görmezden gelmek zor.

Bir Başkadır’ın ilk sezonunda insanlar birbirlerini anlamaktan korkuyordu. İkinci sezonunda ise artık konuşmaktan korkuyorlar.

Peki, birbirimizi anlamayı öğrensek bile, birbirimizden korkmadan yaşamayı ne zaman öğreneceğiz?

Haber seyir defteri

6 olay · 5 sürümEditörYayın 11:17S5 12:02Defteri açKapat
  1. EditörYayın kararı verildi.
  2. Yayınİlk yayın.
  3. S2başlık
  4. S3metin düzeltildi
  5. S4metin düzeltildi
  6. S5metin düzeltildişu an

otomatik adım

Çok okunanlar

Son 2 günün en çok okunan haberleri.

  1. Bangkok'ta 50 ilçenin tamamı afet bölgesi ilan edildi

    Dünya
  2. Karabük'te muhtar kadını vurduktan sonra intihar etti

    Gündem
  3. Gazeteci Kemal Öztürk, katliam çağrısı iddiasını reddetti

    Siyaset
  4. Irak Başbakanı Zeydi, Kataib Hizbullah’a devir için bir hafta verdi

    Dünya
  5. Şarkıcı Nevzat Doğansoy 57 yaşında hayatını kaybetti

    Gündem
  6. Şüpheli ölüm soruşturmasında 2 tutuklama, 2 ev hapsi

    Gündem
  7. Yenişehir'de çiftlikte 2 kişi demir sopayla darbedildi

    Gündem
  8. Küçükçekmece'de motosiklet kazası: Emre Seyhat hayatını kaybetti

    Gündem
  9. Tarsus'ta kahvehaneye silahlı saldırı: 1 ölü, 4 yaralı

    Gündem
  10. Muhalefete göre şehir hastanelerine 4 yılda 695 milyar lira aktarılacak

    Siyaset